"Freedom of Expression, Access to Information and Empowerment of the People”
Materiały zamieszczone w raporcie UNESCO (wyd. 2009)
pochodzą z konferencji w Maputo z okazji Światowego Dnia
Wolności Prasy w 2008, a także wcześniejszego spotkania ekspertów w
Paryżu, gdzie zastanawiano się nad związkiem wolności mediów i
zrównoważonego rozwoju, oraz serii wykładów organizowanych w 2008
r. przez UNESCO na temat możliwości, jakie przynoszą strategie
komunikacyjne i informacyjne dla rozwoju.
Jak stwierdza raport wolność słowa i prawo do dostępu do
informacji są fundamentalnymi warunkami, umożliwiającymi proces
„empowerment” czyli wyposażenie obywateli w prawa, które zwiększają
ich wpływ na sytuacje, w której żyją (w raporcie 'empowerment' jest
zdefiniowany jako „wielowymiarowy społeczny i polityczny proces,
który pomaga ludziom uzyskać kontrolę nad swoim życiem”). To,
czy ten proces się uda, uzależnione jest od posiadania przez
obywateli możliwości aktywnej komunikacji oraz dostępu do
informacji z wielu źródeł.
Aby realnie funkcjonowała zasada wolności słowa konieczne jest
prawo umożliwiające funkcjonowanie pluralistycznych mediów, a
sektor medialny musi mieć wsparcie władz politycznych oraz ochronę
rządów prawa. Musi funkcjonować prawo zapewniające obywatelom
dostęp do informacji, szczególnie tych dotyczących strefy
publicznej. W końcu odbiorcy informacji muszą posiadać niezbędne
umiejętności by produkować informacje, podawać je w dalszy obieg, a
także by rozumieć i krytycznie analizować przekaz mediów. Do tego
dochodzi konieczność przestrzegania wysokich etycznych standardów
przez ludzi pracujących w mediach.
Jeśli chodzi o prawo dostępu do informacji, to raport UNESCO
jednoznacznie stwierdza, że państwo nie tylko ma obowiązek dawania
obywatelom dostępu do informacji, ale, że ta informacja jest
własnością obywateli. Nie chodzi o same dane, które ma udostępniać
władza, ale także o dostęp obywateli do procesów decyzyjnych
podejmowanych przez publiczne instytucje. Dostęp do informacji
oznacza wiedzę obywateli na temat tego, co dzieje się w
‘korytarzach władzy’ i tym samym wpływa na zwiększenie
sprawozdawczości i transparentności władzy. Bardzo dużą rolę
spełniają media społecznościowe oraz lokalne. Nowe
technologie dają ogromne możliwości obywatelom informowania
innych (dziennikarstwo obywatelskie), a zdecentralizowanie
informacji sprawia, że cenzura jest mniej efektywna. Nowoczesne
technologie pozwalają też mediom na bliższy kontakt ze swoimi
odbiorcami. Internet daje szanse na większą transparentność rządów
(e-governance). Warunkiem koniecznym jest szeroki dostęp obywateli
do internetu. Termin ‘rewolucja informatyczna’ niewiele bowiem
znaczy dla 80% populacji świata nie mającej dostępu do podstawowych
urządzeń telekomunikacyjnych.
Według raportu, swoboda wypowiedzi oraz prawo dostępu do
informacji są bardzo istotne dla istnienia demokracji
uczestniczącej.

Polactwo nie wierzy w nic poza tym, co może chwycić w garść; nikomu nie ufa, spodziewając się, że każdy chce je okpić. Polactwo nie zna pojęcia wspólnego dobra. Rafał Ziemkiewicz, Polityka, 2007
Polactwo nie wierzy w nic poza tym, co może chwycić w garść; nikomu nie ufa, spodziewając się, że każdy chce je okpić. Polactwo nie zna pojęcia wspólnego dobra. Rafał Ziemkiewicz, Polityka, 2007