(NIe) UCZCIWOŚĆ OBYWATELSKA
„Wzrastające i to szybko zobojętnienie na dobro wspólne jest faktem” – to wniosek z raportu Diagnoza Społeczna 2007.
„Diagnoza Społeczna 2007” pokazuje, że w ciągu ostatnich dwóch
lat zdecydowanie zmniejszyła się wrażliwość ludzi na dobro wspólne.
W 2007 roku, w stosunku do poprzednich badań, więcej było
respondentów, którzy odpowiadali, że wcale lub mało interesują ich
różne przypadki nieuprawnionego wykorzystywania dóbr publicznych –
odsetek ten zwiększył się we wszystkich podkategoriach takich
działań. 56% respondentów Diagnozy nie interesuje fakt uchylania
się przez innych od płacenia podatków (w 2005 – 48,9%), 58,6% nie
interesuje się tym, że inni jeżdżą na gapę (w 2005 – 54%), dla 46%
nie jest ważne, że ktoś bezprawnie pobiera zasiłek dla bezrobotnych
(w 2005 – 40%), czy nie płaci za światło (53% w 2007 i 47,6 w
2005), nie płaci czynszu (47% w 2007 i 42,8 w 2005), albo cła (59%
w 2007 i 56% w 2005).
Opracowany na podstawie wyników World Values Survey z 1999 roku
indeks uczciwości publicznej wynosi dla Polski „2” na skali od 0
(najwyższy stopień uczciwości publicznej) do 10 (najniższy stopień
uczciwości publicznej).
Jednym z zachowań świadczących o niskim poziomie uczciwości
obywatelskiej jest zatrudnianie pracowników na czarno, a przez to
uchylanie sie od płacenia podatków. Zgodnie z wynikami badania WVS
1999 60% Polaków twierdzi, iż oszustwa podatkowe nigdy nie mogą być
usprawiedliwione, zaś kolejne 32% skłania się ku stwierdzeniu, że
raczej nie należy ich usprawiedliwiać, przeciwnego zdania jest 7%.
Deklaracje te w pewnym stopniu znajdują potwierdzenie w danych
Ministerstwa Finansów. Wskaźnik realizacji podatków (tzw.
ściągalność) w końcu trzeciego kwartału 2006 roku wyniósł ogółem
94,8%, wobec 96,6% przed rokiem. - na podstawie: GUS, Informacja o
sytuacji społeczno-gospodarczej kraju, rok 2006.
Z drugiej strony z badań GUS wynika, że 9,6% ogólnej liczby
pracujących podejmuje się tzw. pracy nierejestrowanej (GUS, Praca
nierejestrowana w Polsce, 2004 r.). Niektórzy ekonomiści wielkość
szarej strefy oceniają nawet na 20% ogółu zatrudnionych
Polaków
ZOBACZ:
Diagnoza społeczna
2007
World Value Survey,
dostępne dane dla Polski z 1989, 1990, 1997, 1999
Pobierz raport
"Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego 2007", pdf, Stowarzyszenie
Klon/Jawor, Warszawa 2008