Rozbudowana technika dokumentacji istniejących źródeł danych i ich aktywna interpretacja
to główne ramy metodologii Indeksu Społeczeństwa Obywatelskiego opracowanej przez CIVICUS. Zebranie i uporządkowanie rozproszonych danych samo w sobie wprowadza istotną zmianę. Jednak jeszcze ważniejsze jest zebranie opinii, ocen i komentarzy. Proces interpretacji danych jest zdecentralizowany – prowadzony jest podczas konsultacji z licznymi działaczami i ekspertami w kraju, co dodatkowo sprzyja autorefleksji i pełni funkcję integracyjną.
W założeniach do projektu CIVICUSa mógł przystąpić każdy kraj na świecie, w którym znalazły się instytucje chętne do koordynacji badania. Organizacje aplikujące, jeśli zgłosiło się ich więcej niż jedna, były wybierane w drodze konkursu ofert. Uczestnictwo w Indeksie polega na przyjęciu opracowanej przez CIVICUSa metodologii – zarówno założeń teoretycznych i koncepcji, jak i narzędzi badawczych oraz procesu (np. trybu konsultowania Indeksu). Szczegółowe kwestie metodologiczne były indywidualnie adaptowane do lokalnego kontekstu przez poszczególne kraje, jednak tylko do pewnego stopnia, tak aby zachować zakładaną porównywalność międzynarodową. Rola CIVICUSa polegała na czuwaniu nad przebiegiem projektu zgodnie z założeniami, konsultowaniu i wspieraniu procesu. Do zadań koordynatora należało zbieranie danych, stworzenie, konsultowanie oraz promocja raportu Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego, a także zgromadzenie całości środków finansowych koniecznych do realizacji projektu. W szczególności zadanie krajowego koordynatora polegało na zebraniu danych, przeprowadzeniu koniecznych badań i stworzeniu wstępnego raportu (materiał uporządkowany jest wg 72 wskaźników) oraz powołanie i koordynowanie pracy tzw. National Advisory Group, czyli rady doradczej (zwanej Radą Indeksu Społeczeństwa Obywatelskiego – RISO), złożonej z ekspertów społeczeństwa obywatelskiego.
Rolą Rady było definiowanie lokalnego kontekstu społeczeństwa obywatelskiego oraz ocena zgromadzonego materiału faktograficznego wg metodologii Indeksu. Założeniem projektu było również przeprowadzenie konsultacji regionalnych z lokalnymi ekspertami społeczeństwa obywatelskiego (polegały one na ocenie 72 wskaźników rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.
Jednym z głównych rezultatów Indeksu Społeczeństwa Obywatelskiego jest tzw. diament społeczeństwa obywatelskiego. Przedstawia on ocenę dokonaną przez zaproszonych do projektu ekspertów na poziomie czterech głównych wymiarów społeczeństwa obywatelskiego, graficznie przedstawionych jako ramiona diamentu, z których każde przedstawia skalę. Umiejscowienie oceny blisko środka oznacza słabą kondycję społeczeństwa obywatelskiego, kierunek na zewnątrz oznacza coraz mocniejszą kondycję. Na podstawie całego zgromadzonego materiału tworzony jest ostateczny raport, konsultowany po raz ostatni na ogólnokrajowej konferencji poświęconej Indeksowi Społeczeństwa Obywatelskiego.
Realizatorem, tzw. krajowym koordynatorem projektu Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego w Polsce było Stowarzyszenie Klon/Jawor. Koordynator został wybrany przez CIVICUSa w drodze konkursu ofert (w Polsce aplikowały trzy instytucje).
W całym projekcie koordynator badania starał się trzymać opracowanej przez CIVICUS metodologii. Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego polega na dokumentacji istniejących źródeł danych i poddaniu ich aktywnej interpretacji. Dane na temat wszystkich wymiarów społeczeństwa obywatelskiego zostały zebrane we wstępnym raporcie, przygotowanym przez zespół badawczy Stowarzyszenia Klon/Jawor, we współpracy z badaczami, ekspertami i wolontariuszami. Na początku projektu została powołana Rada Indeksu Społeczeństwa Obywatelskiego (RISO). Rada spotkała się dwukrotnie. Na początku realizacji projektu - w celu przedyskutowania metodologii, wypracowania na potrzeby Indeksu definicji społeczeństwa obywatelskiego oraz przedyskutowania mapy społeczeństwa obywatelskiego. Drugie spotkanie RISO było poświęcone dyskusji i interpretacji zaprezentowanego przez Stowarzyszenie Klon/Jawor materiału z badań oraz ocenie społeczeństwa obywatelskiego zgodnie z przyjętą metodologią.
Założeniem metodologii opracowanej przez CIVICUSa było przeprowadzenie regionalnych konsultacji kondycji społeczeństwa obywatelskiego. Ich funkcję spełnił panel "Kondycja społeczeństwa obywatelskiego 2005”, którego głównym celem było włączenie szerokiego grona liderów społeczeństwa obywatelskiego w proces jego oceny. Choć przyjęta metoda nie pozostawiła wiele miejsca na dyskusję, inne walory zdecydowały o jej zastosowaniu w miejsce tradycyjnych spotkań. Największym atutem tego typu metody jest możliwość szybkiego zebrania opinii na tematy ważne dla trzeciego sektora i jego otoczenia (przy okazji panelu 2005 udało się uzyskać opinie dużej grupy liderów, które zastąpiły nieistniejące dane dla części wskaźników. Drugą ważną zaletą Panelu jest możliwość powrotu do wybranej grupy ekspertów i przez powtórzenie tych samych pytań uchwycenie zmiany w czasie.
ZOBACZ:
Mocne i słabe strony społeczeństwa obywatelskiego w Polsce
Pobierz raport " Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego 2007", (pdf), Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2008
Wykresy dla 4 wymiarów - Struktury, Środowiska, Wartości i Wpływu
ZOBACZ PAJĄKA - WSZYSTKIE 72 WSKAŹNIKI INDEKSU SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO
DIAMENT SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO 2005
Pobierz raport " Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego 2005", Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2005 (pdf)
Społeczeństwo obywatelskie jest pojęciem problematycznym i stanowi utopijną przestrzeń, jest zdolne nie tylko do współpracy, opieki i solidarności , ale również do piętnowania, rasizmu i przemocy” prof. John Benington, 1997
Społeczeństwo obywatelskie jest pojęciem problematycznym i stanowi utopijną przestrzeń, jest zdolne nie tylko do współpracy, opieki i solidarności , ale również do piętnowania, rasizmu i przemocy” prof. John Benington, 1997