PRZEMOC W SPOŁECZEŃSTWIE OBYWATELSKIM

W jakim stopniu społeczeństwo obywatelskie jest wolne od przemocy i walczy z jej stosowaniem.

Jak często w sferze publicznej stosowana jest przemoc (skierowana przeciw własności lub ludziom) w celu realizacji (lub zamanifestowania) własnych interesów? Czy w mediach pojawiają się raporty dotyczące przemocy? Czy przemoc stosowana jest przeważnie w małych/ marginalnych grupach czy na skalę masową? Czy organizacje społeczeństwa obywatelskiego publicznie potępiają akty przemocy?

Większość uczestników panelu „Kondycja społeczeństwa obywatelskiego w Polsce 2007” (72,2%) uznało, że znaczenie ruchów lub grup używających przemocy do demonstrowania swoich racji jest w polskim społeczeństwie obywatelskim znikome. Nie należy jednak bagatelizować faktu, że ponad 14% panelistów skłaniało się ku poglądowi, że jest ono duże.

Jedyne przypadki stosowania przemocy w społeczeństwie obywatelskim, jakie zostały odnotowane w ramach monitoringu mediów w 2005 roku (projekt zrealizowany na potrzeby Indeksu Społeczeństwa Obywatelskiego wg metodologii CIVICUSa), związane były z protestami rolników i przedstawicieli partii Samoobrona przeciw zmianom w ustawie o Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a także dotyczyły uniewinnienia rolników oskarżonych o pobicie policjanta w czasie blokad rolniczych w 2003 roku.

W Indeksie Społeczeństwa Obywatelskiego 2007 wskaźnik ten otrzymał ocenę 2: co oznacza, że istnieją tylko "izolowane grupy okazjonalnie uciekające się do używania przemocy, ale są powszechnie krytykowane przez większość społeczeństwa obywatelskiego (oceny dokonywano na skali 0-3, gdzie 3 to "przemoc w społeczeństwie obywatelskim jest b. rzadka").

Działania społeczeństwa obywatelskiego przeciwstawiające się przemocy

Aktywności organizacji trzeciego sektora w Polsce zawdzięczamy wprowadzenie kwestii przemocy w rodzinie i przemocy wobec dzieci do debaty publicznej. W ciągu ostatnich dwóch lat nie były prowadzone na ten temat akcje informacyjne czy kampanie społeczne z inicjatywy innych podmiotów niż organizacje pozarządowe. Jak wskazują nazwy organizacji i tytuły realizowanych przez nie projektów, większość działań dotyczących przeciwdziałaniu przemocy dotyczy ochrony praw dzieci i kobiet. Kwestią tą zajmują się w Polsce przede wszystkim organizacje zaangażowane w obronę praw kobiet i ochronę praw dzieci. W bazie danych Fundacji Ośka, „przemoc wobec kobiet” jako główny obszar działania deklaruje 56 organizacji . Baza danych Stowarzyszenia Klon/ Jawor pod hasłem „przemoc” podaje 497 rekordów , przy czym część organizacji umieszczona jest w obu tych zasobach.

Niewątpliwą zasługą trzeciego sektora jest włączenie do debaty publicznej trzech kwestii. Po pierwsze: problemu przemocy wobec dzieci. Najbardziej znanym przykładem akcji medialnej jest kampania prowadzona przez Fundację „Dzieci Niczyje”. Po drugie: podjęcie dyskusji na temat przemocy wobec dzieci i inicjowanej przez dzieci, na którą zwracała uwagę w kampanii „Ale nuda” Fundacja Wspólna Droga.

Po trzecie wreszcie organizacje pozarządowe konsekwentnie prowadzą działania na rzecz zapobiegania przemocy seksualnej, zarówno wobec kobiet, jak i wobec dzieci. Jednym z przykładów typowej inicjatywy w tej kategorii jest projekt Centrum Praw Kobiet „Co każdy policjant, nauczyciel, i pracownik pomocy socjalnej powinien wiedzieć o przemocy w rodzinie”. Najbardziej znane inicjatywy dotyczące dzieci to kampania prewencyjno-informacyjna dotycząca pedofilii i niebezpieczeństwa znajomości inicjowanych przez Internet.

Szczególnie drastyczne akty przemocy (np. morderstwa) skłaniają obywateli do organizowania się często bez pośrednictwa organizacji społeczeństwa obywatelskiego, czego przykładem mogą być Marsze Milczenia. Od połowy lat 90-tych ludzie z ze wszystkich stron Polski w ten sposób protestują przeciwko zbrodniom, jakie mają miejsce w ich społecznościach – miasteczkach, dzielnicach, osiedlach, szkołach czy zakładach pracy.

W Indeksie Społeczeństwa Obywatelskiego bardzo wysoko oceniono działania trzeciego sektora przeciwstawiające się przemocy - maksymalna nota 3 pkt. "Społeczeństwo obywatelskie jest wiodącą siłą w promowaniu społeczeństwa bez przemocy. Działania społeczeństwa obywatelskiego w tej kwestii spotykają się z szerokim poparciem społecznym i są powszechnie rozpoznawalne" - czytamy w raporcie.

ZOBACZ:

Pobierz raport " Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego 2007", pdf, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2008