KORUPCJA

DEFINICJE 

1) Definicja Banku Światowego, najczęściej używana - więcej

2) Formy korupcji wg Fundacji Batorego - więcej

WAŻNE WSKAŹNIKI/PODSTAWOWE DANE

1)

Najłatwiejszym i najczęściej stosowanym sposobem badania korupcji jest badanie jej postrzegania. O problemach związanych z badaniem korupcji tą metodą - Więcej

a) Wywiad z socjologiem, dr Grzegorzem Makowskim na temat problemów, jakie wiążą się z badaniem postrzegania korupcji. Więcej

BADANIA TRANSPARENCY INTERNATIONAL

2 a)

RAPORT "CORRUPTION PERCEPTIONS INDEX 2008"

W raporcie z 2008 r, dotyczącym korupcji opracowanym przez Transparency International (TI) Polska znalazła się na  58. miejscu na 180 krajów. Więcej

2 b)

RAPORT "CORRUPTION PERCEPTIONS INDEX 2009"

W raporcie dotyczącym korupcji TI z 2009 r. Polska znalazła się na 49. miejscu na 180 krajów. Więcej

2 c)

RAPORT „2009 GLOBAL CORRUPTION BAROMETR"

Połowa badanych zadeklarowała w badaniu, że woleliby zapłacić więcej (za usługę, towar) gdyby mieli  gwarancję, że firma nie stosuje działań korupcyjnych. Poza tym, wzrasta zaniepokojenie korupcją w prywatnym sektorze, a za najbardziej skorumpowane sektory uznane zostały  partie polityczne i służba cywilna. Więcej

2 d)

RAPORT "BRIBE PAYERS INDEX 2008"  

W badania skorumpowanych sektorów Transparency International 'Bribe Payers Index' z grudnia 2008 za najbardziej skorumpowaną dziedzinę w Polsce uznana została służba zdrowia. Więcej  

BADANIA CBOS

3 a)

NEPOTYZM - POZIOM PRZYZWOLENIA

Większość Polaków - prawie 60% - jest zdania, że życie zawodowe i rodzinne powinno się oddzielać, ale prawie 40% jest zdania, że z rodziną dobrze się pracuje, bo ma się do niej zaufanie. Więcej

3 b)

KORUPCJA UZNANA ZA WAŻNY PROBLEM SPOŁECZNY W POLSCE

Polacy pytani przez CBOS od lat uznają korupcję za jeden z największych problemów społecznych w naszym kraju. Więcej

3 c)

NAJBARDZIEJ SKORUMPOWANE SEKTORY WG POLAKÓW

W badaniu CBOS z kwietnia 2009 na pytanie, w jakiej branży występuje najczęściej korupcja ponad połowa Polaków wymienia środowisko polityków, a zaraz potem służbę zdrowia. Więcej

3 d)

OSOBISTE ZETKNIĘCIE Z KORUPCJĄ

Gdy zapytać Polaków, czy osobiście zetknęli się ze zjawiskiem korupcji, odpowiedzi twierdzące są zdecydowanie rzadsze, niż gdy oceniają generalny poziom korupcji w Polsce. Więcej

4)

RAPORT ORGANIZACJI OXFAM NA TEMAT KORUPCJI

Międzynarodowa organizacja charytatywna Oxfam uznaje korupcję za zjawisko powiązane z biedą, brakiem władzy i wykluczeniem. Więcej

5)

EUROBAROMETR 2007: EUROPEJCZYCY NA TEMAT KORUPCJI 

75% obywateli UE uznaje korupcję za poważny problem w ich kraju. Opinię tą podziela 70% Polaków. Większość Europejczyków uważa, że korupcja panuje w instytucjach na wszystkich poziomach: zarówno w instytucjach lokalnych, regionalnych jak i krajowych. Ponad 40% uważa, że skorumpowane są także instytucje europejskie. Więcej

6)

EUROBAROMETR 2009: EUROPEJCZYCY NA TEMAT KORUPCJI

Badanie Eurobarometru na temat korupcji z listopada 2009 r. pokazuje, że zdecydowana większość obywateli UE uważa korupcję za główny problem w ich kraju, a także jest zdania, że skorumpowane są wszystkie szczeble instytucji, z jakimi obywatele mają do czynienia. W porównaniu z badaniem Eurobarometru na temat korupcji z 2007 r. wśród obywateli UE wzrosło przekonanie o powszechnie panującej korupcji. Więcej

III SEKTOR A KORUPCJA

1)

KORUPCJA W SPOŁECZEŃSTWIE OBYWATELSKIM

Prawie 17% uczestników panelu “Kondycja społeczeństwa obywatelskiego 2007”, którzy zostali poproszeni o opinie na temat tego, jak często w organizacjach społeczeństwa obywatelskiego dochodzi do sytuacji korupcyjnych (wręczania lub przyjmowania korzyści majątkowych w zamian za różnego rodzaju przywileje/ przysługi itp.) uznało, że nie jest w stanie dokonać oceny zjawiska. Większość panelistów, spośród tych, którzy odpowiedzieli na pytanie, stwierdziła, że zjawiska korupcyjne są rzadkie. Więcej

2)

FINANSOWA PRZEJRZYSTOŚĆ ORGANIZACJI SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO

Uczestnicy panelu „Kondycja społeczeństwa obywatelskiego w Polsce 2007” ocenili pozytywnie przejrzystość działań organizacji społeczeństwa obywatelskiego (w tym przejrzystość finansową) Jednocześnie tylko 13% badanych organizacji wskazało na przejrzystość jako najważniejszą wartość sektora pozarządowego. więcej 

3)

DZIAŁANIA SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO PROMUJĄCE PRZEJRZYSTOŚĆ

Trzeci sektor od kilku lat konsekwentnie mówi o szkodliwości korupcji. Więcej

LINKI

Organizacje pozarządowe zajmujące sie walką z korupcją:

1)

TRANSPARENCY INTERNATIONAL. Na stronie m.in. wyniki badań i raporty publikowane przez organizację (m.in. Corruption Perceptions Index, Bribe Payers Index) w poprzednich latach.

www.transparency.org

2)

FUNDACJA BATOREGO. Na stronie m.in. publikacje dotyczące korupcji (raporty z badań sprzed kilku lat, m.in. opracowane przez prof. Annę Kubiak "Codzienne doświadczenia korupcyjne Polaków" [2006], "Opinia publiczna i posłowie o korupcji" [2004], Opinia publiczna i przedsiębiorcy o korupcji" [2003], "Pacjenci i lekarze o korupcji w służbie zdrowia" [2001] i inne)

www.batory.org.pl/korupcja/polska".htm

PEŁNE DEFINICJE

1)

Korupcja (od łacińskiego corruptio – zepsucie) jest nadużywaniem/wykorzystaniem stanowiska publicznego do osiągania korzyści prywatnych (wg definicji Banku Światowego: abuse of public office for private gain).

2)

2a)

RAPORT "CORRUPTION PERCEPTIONS INDEX 2008" TRANSPARENCY INTERNATIONAL

W raporcie dotyczącym korupcji Transparency International (TI) z 2008 r. Polska znalazła się na miejscu 58. na 180 krajów. Ranking jest tworzony na podstawie tzw. wskaźnika CPI czyli Corruption Perceptions Index (wskaźnik postrzegania korupcji), którego wartość oznaczana jest pomiędzy 0 (kraj wysoko skorumpowany) a 10 (co oznacza kraj wolny od korupcji). Polska uzyskała wskaźnik 4,6. Swoje 58. miejsce dzieli z Litwą, znajdując się tuż przed Namibią, zaraz po Turcji. Polska od poprzedniego roku poprawiła swoją pozycję w rankingu TI o trzy miejsca – w rankingu rok temu zajmowała miejsce 61 ze wskaźnikiem 4,2. Nadal jednak jest to bardzo zły wynik. 

CAŁY RAPORT  

2b)

RAPORT "CORRUPTION PERCEPTIONS INDEX 2009" TRANSPARENCY INTERNATIONAL  

W 'Corruption Perceptions Index 2009' czyli badaniu postrzegania korupcji, które przedstwiła organizacja Transaparency International, Polska znalazła się na 49. miejscu na 180 państw, osiągając wynik 5,0 punktów. Oznacza to, że poprawiła swoją pozycję w stosunku do roku ubiegłego, gdy miała 4,6 punktów i 58. miejsce.

TI buduje ranking poziomu skorumpowania sektora publicznego w 180 krajach świata na podstawie indeksu, który powstaje na podstawie wywiadów przeprowadzanych z ekspertami i przedsiębiorcami. Wyniki indeksu mieszczą się na skali od 1 (państwo uznane za wysoko skorumpowane) do 10 (kraj uznany za skorumpowany w niskim stopniu). Oceniając ranking TI należy więc pamiętać, że bada on postrzeganie korupcji, a nie jej rzeczywisty poziom.

W zestawieniu regionalnym (gdzie brano pod uwagę kraje Unii Europejskiej oraz Szwajcarię, Islandię i Norwegię; łącznie 28 krajów) nasz kraj znalazł się na 22 miejscu. Jak komentuje Transparency International, do postrzegania przez badanych ekspertów i przedsiębiorców Polski za kraj mniej skorumpowany przyczyniło się ustanowienie stanowiska ministerialnego do spraw walki z korupcją, wzrost liczby dochodzeń prowadzonych przez Centralne Biuro Antykorupcyjne i plany ustanowienia narodowej strategii antykorupcyjnej („tarczy antykorupcyjnej”). Według TI, działania te powinny być kontynuowane i wzmacniane.

Najmniej skorumpowane kraje według rankingu Transparency International w 2009 r. to Nowa Zelandia (9,4 punkty), Dania (9,3), Singapur i Szwecja (9,2), Szwajcaria (9,0). To kraje politycznie stabilne, z silnymi instytucjami i dawno ustalonymi regulacjami dotyczącymi konfliktów interesów.

Najgorzej w tegorocznym rankingu wypadły państwa, w których toczą się konflikty zbrojne: Somalia (1,1 punktów), Afganistan (1,3), Birma (1,4), Sudan i Irak (1,5). Transparency wzywa do wzmocnienia instytucji w tych krajach, a także udzielania im międzynarodowej pomocy, przy czym przejrzystość musi obowiązywać nie tylko stronę korzystającą z pomocy, ale także dawców.

CAŁY RAPORT

2c)

"2009 GLOBAL CORRUPTION BAROMETR" TRANSPARENCY INTERNATIONAL

Organizacja Transparency International opublikowała ‘2009 Global Corruption Barometr’ („Barometr korupcji”). Publikacja jest uzupełnieniem innych raportów tej organizacji: Corruption Perception Index (zawierającej opinie ekspertów dotyczące korupcji w sektorze publicznym) oraz Bribe Payers Index (zawierająca opinie przedstawicieli biznesu). „Barometr” prezentuje wyniki sondażu opinii publicznej dotyczącego poglądów i doświadczeń związanych z korupcją. Zawiera zarówno opinie ekspertów, jak i „zwykłych ludzi”.

2d)  

"BRIBE PAYERS INDEX 2008"

Respondenci (przedsiębiorcy) przeprowadzanego przez Transparency International (TI) badania „Bribe Payers Index” (grudzień 2008) oceniali poziom korupcji w pięciostopniowej skali, gdzie „1” to instytucja/sektor w ogóle nieskorumpowany, „5” – wysoce skorumpowany.

Za najbardziej skorumpowaną dziedzinę w Polsce uznana została służba zdrowia ze 3,9 punktów następnie uplasowały się partie polityczne (3,8 punktów) oraz parlament (3,5 punktów).

CAŁY RAPORT   

 BADANIA CBOS

 3a)

 NEPOTYZM: POZIOM PRZYZWOLENIA

W kwietniu 2009 CBOS zadał Polakom pytania dotyczące różnych aspektów dopuszczalności pracy z rodziną.

Większość badanych Polaków – 57% uważa, że życie zawodowe i rodzinne należy oddzielać, a 37% jest zdania, że z rodziną dobrze się pracuje, bo ma się do niej zaufanie.

Wraz z wykształceniem rośnie częstość przeświadczenia o konieczności rozdziału życia rodzinnego i zawodowego. Następnie zadano respondentom pytanie o reakcję na sytuację, gdy osoba zatrudniona na stanowisku kierowniczym w instytucji publicznej zatrudnia kogoś z rodziny. 56% Polaków ocenia, że nie powinno się zatrudniać krewnych, bo nie można obiektywnie ocenić ich kompetencji, a 36% uważa, że można zatrudniać odpowiednio wykwalifikowanych krewnych, bo często najwięcej wiadomo o ich przygotowaniu i kompetencji. Na to samo pytanie: mniejszość – 36% – jest zdania, że zatrudnianie krewnych grozi konfliktem interesów ponieważ rodzina jest zwykle w jakiś sposób powiązana majątkowo, a większość – 54% uważa, że każdy człowiek pracuje na własne konto i jeśli pracownik wywiązuje się ze swoich obowiązków dobrze, to pokrewieństwo nie ma znaczenia.

Na podstawie odpowiedzi na te trzy pytania CBOS skonstruował syntetyczny wskaźnik określający skłonność do akceptacji nepotyzmu. Wartości tego wskaźnika są wyższe w przypadku mężczyzn, osób starszych i respondentów z wykształceniem podstawowym i zasadniczym zawodowym.

ZOBACZ:

"Nepotyzm", badanie CBOS, Warszawa, maj 2009

 ZOBACZ:

3c)

NAJBARDZIEJ SKORUMPOWANE SEKTORY WG POLAKÓW

Polacy pytani przez CBOS o sektory, gdzie występuje korupcja wymieniają następujące branże:

• 55% respondentów wymienia środowisko polityków (działaczy partyjnych, posłów, senatorów)
• 54% służbę zdrowia
• sądy prokuratura (29%)
• urzędy gminne, powiatowe, wojewódzkie (28%)
• urzędy centralne, ministerstwa (27%)
• policja (16%)
• przeważa opinia (58%), że ludzie sami dają łapówki, bo chcą by ich sprawę dobrze załatwiono (38% jest zdania, że ludzie dają, bo osoby, które mogą załatwić sprawę, tego oczekują).

ZOBACZ:

 3d)

 OSOBISTE ZETKNIĘCIE Z KORUPCJĄ

W  badaniu z 2009 r. tylko 15% Polaków przyznało, że zna osobiście kogoś, kto daje łapówki (w 2000 r. było to 29%).

Tylko 7% deklaruje, że choć raz w życiu ktoś próbował wręczyć mu łapówkę (częściej deklarują to osoby z wyższym wykształceniem (21%), wyższa kadra kierownicza, wykwalifikowani specjaliści). 9% respondentów przyznaje, że było w sytuacji, gdy musiało wręczyć łapówkę.

źródło:"Korupcyjne doświadczenia Polaków i ich stosunek do łapownictwa", maj 2009 

Problem tej metody badania: zagrożenie niedoszacowania, gdyż ludzie mogą nie chcieć przyznać się do korupcji. 

ZOBACZ:

4)

ORGANIZACJA OXFAM O KORUPCJI

W swoim raporcie dotyczącym korupcji "Tackling corruption. Lessons from Oxfam's work" międzynarodowa organizacja charytatywna Oxfam uznaje korupcję za zjawisko, powiązane z biedą, brakiem władzy i wykluczeniem, występujące w społeczeństwach, w których posiadanie niewielkich środków finansowych i wpływów oznacza brak dostępu do podstawowych praw, usług publicznych, sprawiedliwości albo nawet fizycznego bezpieczeństwa. Korupcja jest powiązana z innymi problemami społecznymi. Jest częścią systemów społecznych, ekonomicznych, kulturowych, które odmawiają ludziom biednym dostępu do praw i środków. Dlatego Oxfam traktuje walkę z korupcją jako element szerszych wysiłków na rzecz zwiększenia wpływu wywieranego przez ludzi ubogich na dokonywane reformy oraz na rzecz zwiększenia możliwości i kompetencji rządów do dokonywania tych zmian. Raport przedstawia podejście organizacji Oxfam do korupcji i jej pracę na tym polu w kilku krajach.   

ZOBACZ:

Raport "Tackling corruption. Lessons from Oxfam's work".  

5)

EUROBAROMETR 2007: EUROPEJCZYCY NA TEMAT KORUPCJI

ZOBACZ:

6)

EUROBAROMETR 2009: EUROPEJCZYCY NA TEMAT KORUPCJI

Eurobarometr na temat korupcji z listopada 2009 pokazuje, że zdecydowana większość obywateli UE uważa korupcję za główny problem w ich kraju, a także jest zdania, że skorumpowane są wszystkie szczeble instytucji, z jakimi obywatele mają do czynienia. W porównaniu z ostatnim badaniem Eurobarometru na temat korupcji z 2007 r. wśród obywateli UE wzrosło przekonanie o powszechnie panującej korupcji.

W badaniu przeprowadzonym w listopadzie 2009 r. 78% obywateli UE uznało korupcję za główny problem w ich kraju. W 2007r. uważało tak 75% badanych. Tylko w 3 krajach Unii – Luksemburgu, Szwecji i Danii – większość obywateli nie zgadza się z opinią, że korupcja to główny problem ich kraju Bardziej skłonni uznawać korupcję za największy problem narodowy są obywatele „nowej” Unii (krajów które wstąpiły do wspólnoty po 2004) – opinię taką wyraża w nich średnio 88% respondentów, w porównaniu do 75% wśród obywateli krajów „starej Unii”.

Korupcję za główny problem naszego kraju uważa 81% badanych Polaków (wzrost o 2% od 2007 r.)

ZOBACZ:

"Attitudes of Europeans towards corruption." Special Eurobarometr. listopad 2009

III SEKTOR A KORUPCJA - WIĘCEJ

1)

KORUPCJA W SPOŁECZEŃSTWIE OBYWATELSKIM

Uczestnicy panelu “Kondycja społeczeństwa obywatelskiego 2007” zostali poproszeni o opinie na temat tego, jak często w organizacjach społeczeństwa obywatelskiego dochodzi do sytuacji korupcyjnych (wręczania lub przyjmowania korzyści majątkowych w zamian za różnego rodzaju przywileje/ przysługi itp.). Aż 16,7% badanych uznało, że nie jest w stanie dokonać oceny zjawiska. Większość panelistów, spośród tych, którzy odpowiedzieli na pytanie, stwierdziła, że zjawiska korupcyjne są rzadkie. Oceniając częstość ich występowania na 7-punktowej skali, gdzie „0” oznaczało bardzo rzadko, zaś „6” bardzo często, 65,1% badanych wskazało odpowiedzi od 0 do 2 (w tym 17% zaznaczyło 0). Tylko 4% uznało, że korupcja zdarza się w środowisku organizacji pozarządowych często, zaś 10,6% wybrało odpowiedź umiarkowaną (środkowy punkt na skali).

Za bardziej powszechne zjawisko uczestnicy panelu uznali nepotyzm (zatrudnianie pracowników lub ustalanie zwierzchnictwa w oparciu o kryteria pozamerytoryczne: więź rodzinną, bądź towarzyską). Posługując się taką samą skalą, 27,8% badanych uznało, że zjawisko nepotyzmu jest wśród członków organizacji społeczeństwa obywatelskiego częste (w tym 2,5% stwierdziło, że bardzo częste), zaś 38% oceniło je jako raczej rzadkie (w tym tylko 4% jako bardzo rzadkie). Aż 23% ankietowanych zaznaczyło odpowiedź umiarkowaną.

Z kolei badanie „Wolontariat, filantropia i 1% 2007” dostarcza danych na temat tego, jak Polacy oceniają skalę występowania tego typu zjawisk wśród organizacji pozarządowych. Z opinią „w organizacjach społecznych często dochodzi na nadużyć i prywaty” w 2007 roku zgodziło się 45% dorosłych Polaków. To najmniej od roku 2003, gdy odsetek ten wyniósł 63%, a potem systematycznie spadał. Poza tym, w porównaniu do innych sektorów i środowisk, organizacje społeczeństwa obywatelskiego są oceniane jako średnio skorumpowane, pokazują to wyniki międzynarodowych badań opinii publicznej przeprowadzone w ramach projektu Global Corruption Barometer (XII 2007, Global Corruption Barometer jest międzynarodowym badaniem opinii publicznej na temat poziomu korupcji, doświadczeń korupcyjnych i oczekiwań dotyczących poziomu korupcji w przyszłości). Organizacje pozarządowe otrzymały notę 3,3 (na pięciostopniowej skali, gdzie „1” to instytucja/sektor w ogóle nieskorumpowany, „5” – wysoce skorumpowany) przy czym instytucje najmniej skorumpowane otrzymały notę 2,9, a najbardziej skorumpowane – 4,2.

2)

FINANSOWA PRZEJRZYSTOŚĆ ORGANIZACJI SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO

Zgodnie z prawem, fundacje mają obowiązek dostarczenia sprawozdania z działalności do odpowiednich organów administracji, jednak nie wszystkie się z niego wywiązują (obowiązek ten nie dotyczy stowarzyszeń, chyba że mają status organizacji pożytku publicznego). Gdy chodzi o praktykę sprawozdawczości organizacji pożytku publicznego, do września 2005 (pięć miesięcy po upłynięciu terminu) odpowiednie dokumenty złożyło tylko 30% organizacji.

Przejrzystość działań organizacji społeczeństwa obywatelskiego (w tym przejrzystość finansową) pozytywnie ocenili uczestnicy panelu „Kondycja społeczeństwa obywatelskiego w Polsce 2007”. Badani oceniali jawność funkcjonowania organizacji w skali od -3 do 3, gdzie -3 oznaczało „zdecydowanie źle”, a 3 „zdecydowanie dobrze”. 67,7% panelistów wybrało odpowiedzi 1,2 lub 3. 15,7% badanych oceniło przejrzystość działań negatywnie, w tym jedynie 1,5 % - zdecydowanie źle. O ile jednak dość oczywisty i nie wymagające uzasadnień wydaje się deklarowany negatywny stosunek działaczy pozarządowych do zjawiska korupcji (65% uczestników panelu „Kondycja społeczeństwa obywatelskiego 2007” twierdziło, że nie zdarza się ona w trzecim sektorze nigdy lub zdarza bardzo rzadko a 23% wybrało odpowiedź umiarkowaną), interesującą kwestią wydaje się przejrzystość finansowa samych organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Organizacje bowiem dość niechętnie bowiem stosują zasadę przejrzystości w praktyce własnej pracy. Tylko dla 13% badanych organizacji wskazało na przejrzystość jako najważniejszą wartość sektora pozarządowego! Jednocześnie jednak dwie trzecie badanych organizacji uznaje za wartość określającą styl działania organizacji uczciwość. („Kondycja sektora organizacji pozarządowych”, 2006)

Można więc przypuszczać, że brak przejrzystości jest pochodną zaniedbań organizacyjnych i stosunkowo niskiego poziomu profesjonalizacji, a nie praktyk korupcyjnych. Dane mówią bowiem o 17,6% organizacji, które w ogóle nie prowadzą księgowości, stwierdzają, że co piąta przechowuje pieniądze w gotówce i tyle samo ma księgowość prowadzoną przez osobę bez uprawnień. Ponadto, interpretując dane dotyczące przejrzystości organizacji warto pamiętać o ideowych korzeniach trzeciego sektora a konkretnie leżącej u podstaw jego powstania wartości niezależności. Jak wiadomo w latach osiemdziesiątych ruch na rzecz samoorganizacji społecznej były swoistym „wyrywaniem się na niezależność” (por. prace Piotra Frączaka publikowane na łamach „Asocjacji”). Ruch stowarzyszeniowy miał być w założeniu szansą na działanie niezależne od wpływu i kontroli aparatu państwowego i współpracujących z nim masowych organizacji społecznych. Nawet zatem wpisanie organizacji w porządek sfery publicznej jako aktorów sformalizowanych i podlegających regułom rządzącym tą sferą (a takie są konsekwencje rejestracji organizacji) nie znosi nadrzędnego wobec obowiązujących zasad przekonania, że wewnętrzne życie organizacji pozostaje wewnętrzną sprawą jej członków. Jednocześnie jednak, w 2006 roku tylko 6% ngosów uważa ową niezależność za wartość istotną dla swego stylu działania: mówi o niej tylko 6% organizacji, czyli dwa razy mniej niż w roku 2004.

Trudno wyłącznie w tych kategoriach rozpatrywać działalność współczesnych ngosów — choćby dlatego, że przyczyną słabej sprawozdawczości może być zwykła niedbałość — intuicje te zdają się mieć mocne podstawy w badaniach nad nowym etosem społecznikowskim. Istniejąca bowiem w korelacji z „przejrzystością” „uczciwość” od lat zajmuje w hierarchii deklarowanych przez organizacje wartości pierwsze miejsce.

3)
DZIAŁANIA SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO PROMUJĄCE PRZEJRZYSTOŚĆ

Czy społeczeństwo obywatelskie aktywnie popiera przejrzystość przedsiębiorstw i sektora rządowego? Czy istnieją organizacje społeczeństwa obywatelskiego specjalizujące się w promowaniu przejrzystości? Czy można podać przykłady konkretnych programów lub akcji zorganizowanych przez społeczeństwo obywatelskie w celu promowania przejrzystości? Czy istnieją przykłady koalicji lub kampanii temu poświęconych? Czy aktywność społeczeństwa obywatelskiego w przeciwdziałaniu korupcji była zauważona przez media?

Trzeci sektor od kilku lat konsekwentnie mówi o szkodliwości korupcji. Najbardziej widoczne działania prowadzi od roku 2000 Program Przeciw Korupcji działający w ramach Fundacji im. Stefana Batorego (początkowo realizowany był we współpracy z Helsińską Fundacją Praw Człowieka). Program prowadzi min.: monitoring działań władzy, głównie na szczeblu centralnym, monitoring finansowania kampanii wyborczych (prezydenckiej i samorządowej), monitoring wydatkowania wybranych funduszy publicznych, monitoring procesu stanowienia prawa oraz poradnictwo prawne dot. spraw korupcyjnych.

Prace Programu zainicjowała w 2000 roku kampania edukacyjna, przeprowadzona pod hasłem KorupcJa? Nie musisz dawać, nie musisz brać w tym udziału.

W latach 2000-2005 Program prowadził projekt szkolenia liderów Lokalnych Grup Obywatelskich. Jednym z jego efektów było utworzenie przez absolwentów szkoleń Stowarzyszenia Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich, które prowadzi działania na rzecz podniesienie jakości życia publicznego w Polsce - w szczególności zwiększanie jego przejrzystości i uczciwości, głównie na poziomie jednostek samorządu terytorialnego. Ostatnio Stowarzyszenie rozpoczęło cykl szkoleń dla osób chcących rozpocząć działalność tego typu na terenie swojej gminy.

Stworzony w ramach Programu Przeciw Korupcji na potrzeby szkolenia liderów Model Przejrzystej Gminy posłużył za bazę do przeprowadzenia ogólnopolskiej akcji społecznej – „Przejrzysta Polska”. Adresatem akcji były samorządy terytorialne, które przy współpracy z organizacjami pozarządowymi i mieszkańcami chciały udoskonalać praktykę sprawowania władzy i administrowania, dążąc do wyeliminowania korupcji i innych form patologii. Akcja zainicjowana została w 2003 roku przez „Gazetę Wyborczą”, Polsko-Amerykańską Fundację Wolności i Fundację im. Stefana Batorego, we współpracy z Bankiem Światowy i Centrum Edukacji Obywatelskiej. Realizatorem zakończonego jesienią 2007 roku projektu była Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej.

Również od roku 2000 na zlecenie Programu Przeciw Korupcji realizowane jest coroczne badanie opinii publicznej, na podstawie którego tworzony jest wskaźnik nazwany „Barometrem korupcji”. Dodatkowo prowadzone były też również pogłębione badania dotyczące problemów korupcyjnych w wybranych aspektach życia społecznego.

Od 2001 roku działa Antykorupcyjna Koalicja Organizacji Pozarządowych powołana przez Program Przeciw Korupcji Fundacji im. Stefana Batorego, w skład której weszły organizacje pozarządowe działające w skali ogólnopolskiej: Centrum Edukacji Obywatelskiej, Fundacja Komunikacji Społecznej, Helsinska Fundacja Praw Człowieka, Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich i Stowarzyszenie Szkoła Liderów. Koalicja prowadzi projekt monitoringu realizacji obietnic wyborczych dotyczących przeciwdziałania korupcji i podnoszenia standardów życia publicznego składanych podczas kampanii wyborczych. Od roku 2007 Koalicja także wydaje oświadczenia i przedstawia swoje stanowiska w sprawach dotyczących standardów przejrzystości życia publicznego.

(Źródło: Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego 2007, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2008)

 ZOBACZ:

 "Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego 2007"