Komentarz

udział w wyborach

Dane o partycypacji wyborczej są ważnym źródłem informacji na temat aktywności politycznej Polaków i ich doświadczeń demokratycznych. Także pod tym względem zdecydowanie odstajemy od krajów Europy Zachodniej.

Z drugiej strony w ostatnich wyborach parlamentarnych (październik 2007) frekwencja była relatywnie dobra, wyniosła 53,9% i był to najlepszy wynik uzyskany w wyborach parlamentarnych od 1992 roku. Mobilizacja 53% społeczeństwa w 2007 to prawdopodobnie pochodna dużego elektoratu negatywnego rządzącej partii (wybory w 2007 roku określano mianem równie przełomowych, co pierwsze polskie wolne wybory w 1989 roku), ale być może również rezultat profesjonalnej kampanii profrekwencyjnej (wzieli w niej udział – pro bono – specjaliści od marketingu i badań postaw wyborczych, partnerzy biznesowi, wyemitowano kampanie reklamowe w mediach elektronicznych zachęcające do udziału w wyborach), zorganizowanej przez organizacje pozarządowe, której celem było nakłonienie ludzi do uczestnictwa w wyborach. Akcję charakteryzowało partnerstwo dużych i małych organizacji (zawiązano koalicję „www.21 października.pl”).

Dla porównania w 2005 roku w wyborach uczestniczyło 40,6% Polaków uprawnionych do głosowania – o 6 punktów procentowych mniej niż 4 lata wcześniej, w 2001. Z kolei w wyborach prezydenckich w 2005 roku frekwencja wyniosła 49,7%. Tu różnica w stosunku do wcześniejszych wyborów jest jeszcze bardziej wyraźna - w 2000 r. głosowało 61% wyborców. Trend spadkowy nie ujawnił się tylko w przypadku uczestnictwa w wyborach samorządowych, ale tu frekwencja tradycyjnie jest i tak niższa niż w wyborach parlamentarnych czy prezydenckich (ZOBACZ np: Frekwencja w wyborach samorządowych 2002). W 2006 r. władze samorządowe wybierało 46% obywateli, podczas gdy w 2002 roku 44% (w odróżnieniu od wszystkich innych wyborów – frekwencja była tu wyższa na terenach wiejskich niż w miastach). Deficyt uczestnictwa w podejmowaniu zbiorowych decyzji uwidocznił się także w trakcie referendum akcesyjnego w roku 2003 – wzięło w nim udział 58% uprawnionych do głosowania Polaków – przy czym trzeba zaznaczyć, że dla zwiększenia frekwencji referendum trwało 2 dni. Jeszcze gorszy obraz wyłania się z analizy danych z wyborów do Parlamentu Europejskiego, przeprowadzonych w roku 2004 – uczestniczył w nich tylko co 5 uprawniony do głosowania (20,87%), w 2009 r. było niewiele lepiej - 24,53%.


Wyniki "Diagnozy Społecznej 2007" pokazują, że udział w wyborach jest silnie związany z wykształceniem i dochodem. 65 proc. badanych zadeklarowało udział w wyborach samorządowych z listopada 2006 r. przy czym w najniższym przedziale dochodu było to 58 proc., a w najwyższym 75 proc. Faktyczna frekwencja wyborcza była niższa, ale, jak stwierdzają autorzy Diagnozy, "retrospektywne zawyżanie frekwencji wyborczej jest w sondażach regułą". (Źródło: Diagnoza Społeczna 2007)


 

FREKWENCJA W POLSCE W WYBORACH PREZYDENCKICH, PARLAMENTARNYCH, SAMORZĄDOWYCH I EUROPEJSKICH


 


 

Frekwencja w wyborach prezydenckich

  

2005

I tura 49,74%

II tura 50,99%

2000

I tura 61,12%

1995

I tura 64,7%

II tura 68,23%

1990

I tura 60,6%

II tura 53,4%

źródło:PKW
 

 

Frekwencja w wyborach parlamentarnych  
2007 53,88%
2005 40,57%
2001 46,29%
1997 47,93%
1993 52,08%
1991 43,20%


 

 

źródło: PKW

 

Frekwencja w wyborach samorządowych  
2006 45,99%
2002  
1998  
1994 33,78%
1990 42,27%

źródło: PKW
 

 

 

Frekwencja w wyborach do Parlamentu Europejskiego  
2009 24,53%
2004 20,87%

źródło: PKW 

 

 

LINKI

www.21pazdziernika.org.pl - kampania organizacji pozarządowych zachęcająca do udziału w wyborach parlamentarnych 21 października 2007

www.7czerwca.org.pl - akcja wyboru Pępka Europy - gminy, w której najwyższa frekwencja w wyborach do Parlamentu Europejskiego (7 czerwca 2009)

 

REFERENDA

 

Referendum - podstawowa instytucja demokracji bezpośredniej. Jest to głosowanie powszechne, w ramach którego obywatele wyrażają swoją wolę w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy. Powinny dotyczyć spraw wyjątkowo istotnych dla obywateli. Instytucja referendum jest przewidziana w Konstytucji RP z 1997 r. (art. 4, ust.1, 2).

 

 

Referendum ogólnokrajowe
 

Referendum w sprawie szczególnie ważnej dla obywateli zarządza Sejm bezwzględną większością głosów z własnej inicjatywy, na wniosek Senatu, Rządu lub grupy co najmniej 500 000 obywateli albo prezydent RP (za zgodą Senatu). Referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej, na podstawie której Polska przekazuje organizacji międzynarodowej kompetencje organów państwa w niektórych sprawach może zarządzić Sejm (tylko z własnej inicjatywy) lub Prezydent (za zgodą Senatu). Referendum w sprawie zmiany Konstytucji RP zarządza Marszałek Sejmu (na wniosek co najmniej 1/5 posłów, Prezydenta lub Senatu).

W referendach w sprawach szczególnie ważnych dla obywateli lub w sprawie zmiany Konstytucji wynik jest wiążący (co oznacza, że organy państwa muszą dostosować się do woli wyrażonej przez biorących udział w głosowaniu), gdy frekwencja wynosi co najmniej 50% (tylu uprawnionych do głosowania odda głosy, nawet nieważne). Gdy weźmie udział mniej osób niż 50% władze mogą wziąć jego wynik pod uwagę, jednak nie są do tego zobowiązane (znaczenie opiniodawcze). Referenda ogólnokrajowe odbywają się na podstawie ustawy o referendum ogólnokrajowym z 14.03.2003 (Dz. U. z 2003 r. Nr 57, poz. 507).

 

REFERENDA OGÓLNOKRAJOWE W POLSCE OD 1989

REFERENDUM DATA KTO ZARZĄDZIŁ WYNIK FREKWENCJA
o powszechnym uwłaszczeniu obywateli 18.02.1996 prezydent L. Wałęsa

za uwłaszczeniem 94,5%

przeciw 3,74%

 32,4%
referendum prywatyzacyjne - o niektóych kierunkach wykorzystania majątku państwowego (4 pytania*) 18.02.1996 prezydent L.Wałęsa

1. 92,89% na "tak"

2.93,7% na "tak"

3. 72,52% na "nie"

4. 88,3% na "tak"

 

 

 32,4%
w sprawie przyjęcia nowej Konstytucji RP 25.05.1997 prezydent A. Kwaśniewski

52,7% za

45,9% przeciw

 42,86%
w sprawie przystąpienia Polski do UE 7 i 8.06.2003 Sejm

77,45% za

22,55% przeciw

 58,85%

  

*

Pytania w referendum o wykorzystaniu majątku państwowego 18.02.1996

1.

 

Referendum

 

Mieszkańcy gminy, powiatu lub województwa głosują w sprawie dotyczącej ich wspólnoty (mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki) lub w sprawie odwołania władz (organu stanowiącego tej jednostki samorządowej: rady gminy, powiatu lub sejmiku województwa albo władz wykonawczych: wójta, burmistrza lub prezydenta miasta). Referendum można też przeprowadzić w sprawie dodatkowego opodatkowania się mieszkańców na cele publiczne (najczęściej z powodu budowy nowego wysypiska śmieci, tzw. „referenda śmieciowe”, które odbyły się w kilkudziesięciu gminach).
W referendach dotyczących ważnych spraw społeczności wynik jest wiążący, gdy w głosowaniu weźmie udział przynajmniej 50% uprawnionych (z czego 75% musi opowiedzieć się „za”). W referendum w sprawie odwołania władz wymagana jest 30% frekwencja.Referendum może zostać zainicjowane przez władze lub przez grupę 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy oraz powiatu lub przez 5% uprawnionych do głosowania mieszkańców województwa.
Referenda lokalne odbywają się na podstawie ustawy o referendum lokalnym z 15.09.2000 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 88, poz.985 )

 

 

 

 

 

ZOBACZ:

 

Diagnoza społeczna 2007 (raport do pobrania na stronie)
 

Dane Państwowej Komisji Wyborczej

Dane Polskiego Generalnego Studium Wyborczego 2002-2007

Frekwencja w wyborach samorządowych 2002, dane PKW

  

 

 

Działalność społeczna Polaków wg CBOS

CBOS w styczniu 2010 r. zbadał kilka aspektów działalności społecznej Polaków. (2010-03-09)

Polskie firmy chcą pomagać, ale najchętniej w szybki i łatwy sposób

Zaskakujące wyniki badań: większość kadry zarządzającej dużych polskich przedsiębiorstw deklaruje zaangażowanie ich firm w działania filantropijne. Jednak, mimo powszechnej edukacji w zakresie społecznej odpowiedzialności biznesu, dla 2/3 firm pojęcie to pozostaje wciąż nieznane. (2010-02-17)

Dobroczynność Polaków wg CBOS

CBOS zbadał, w jakim stopniu Polacy wspomagali potrzebujących w 2009 r. (2010-03-09)

Głosujemy za dwoma dniami

(PAP) Ponad połowa „wahających się” wyborców w Polsce opowiada się za dwudniowymi wyborami. W sondażu, 40% ankietowanych stwierdziło, że wydłużenie czasu głosowania do dwóch dni (w sobotę i niedzielę) ułatwiłoby im wzięcie udziału w wyborach - informuje Instytut Spraw Publicznych. (2010-03-03)

Polscy internauci chcą pomagać

Z badań zleconych przez twórców nowego serwisu Podajdalej.pl wynika, że większość internautów chce pomagać poprzez sieć i korzysta z takiej formy pomocy. Najczęściej wspierają innych przy szukaniu konkretnych informacji, udzielają fachowych porad czy piszą wartościowe informacje dla innych użytkowników sieci. (2010-03-03)

Gender Equity Index 2009 czyli gdzie największe nierówności między płciami

Mimo, że w ostatnim 15-leciu nastąpił obiecujący postęp w dostępie kobiet do władzy, w żadnym kraju na świecie kobiety nie mają całkowicie równych z mężczyznami możliwości uczestnictwa w podejmowaniu ważnych społecznie i politycznie decyzji. (2010-02-16)