TRZECI SEKTOR

DEFINICJE

1)

TRZECI SEKTOR - to zbiorcza nazwa organizacji pozarządowych.

Określenie pochodzi z języka angielskiego i nawiązuje do podziału aktywności społeczno-gospodarczej nowoczesnych państw demokratycznych na trzy sektory. Według tej typologii pierwszy sektor to administracja publiczna, określana też niekiedy jako sektor państwowy. Drugi sektor to sfera biznesu, czyli wszelkie instytucje i organizacje, których działalność jest nastawiona na zysk, nazywany też sektorem prywatnym. Trzeci sektor to ogół prywatnych organizacji działających społecznie i nie dla zysku, czyli organizacje pozarządowe (organizacje non-profit). (źródło: Serwis Informacyjny Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, www.pozytek.gov.pl)

2)

ORGANIZACJA POZARZĄDOWA - zgodnie z definicją zawartą w ‘Ustawie odziałalności pożytku publicznym i o wolontariacie’ (2003) organizacjami pozarządowymi są niebędące jednostkami sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia z wyłączeniem m.in.: partii politycznych, związków zawodowych i organizacji pracodawców, samorządów zawodowych, fundacji, których jednym fundatorem jest Skarb Państwa. Organizacje pozarządowe zwykle działają jako stowarzyszenia lub fundacje.

 DANE

POSTAWOWE FAKTY O SEKTORZE POZARZĄDOWYM (2008)

Zła sytuacja finansowa wciąż należy do najważniejszych problemów organizacji, jednak wskazuje na nią mniej podmiotów niż przed dwoma laty. Nie bez znaczenia jest fakt, że po raz pierwszy od sześciu lat przychody organizacji wzrosły (choć tendencja ta dotyczy przede wszystkim 25% najbogatszych organizacji – o rocznych budżetach przewyższających 85 tys. zł). Być może dlatego powiększa się grono organizacji, które z optymizmem patrzą w przyszłość - wynika z najnowszego badania „Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2008." Paradoksalnie, mimo upowszechniającego się dostępu do nowych technologii i narzędzi komunikowania się, słabnie współpraca z partnerami z różnych sektorów (organizacje rzadziej się z nimi kontaktują).

ILE JEST W POLSCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH?

Na I kwartał 2008 roku w rejestrze REGON[1] zarejestrowanych było:

· 58 237 stowarzyszeń[2]

· 9 106 fundacji,

GDZIE JEST NAJWIĘCEJ, A GDZIE NAJMNIEJ ORGANIZACJI?

Województwa, w których liczba zarejestrowanych organizacji w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców jest największa to: mazowieckie (22 organizacje na 10 tys. mieszkańców), pomorskie (20), warmińsko-mazurskie (19), lubuskie (19), dolnośląskie (19), zachodnio-pomorskie (18), małopolskie (18), wielkopolskie (17); zaś najmniej zarejestrowanych organizacji jest w województwie świętokrzyskim (13), śląskim (14), opolskim (14), lubelskim (15), łódzkim (15), kujawsko-pomorskim (15), podlaskim (16) i podkarpackim (16).

CZY LICZBA ORGANIZACJI ROŚNIE?

W roku 2007 powstało ok. 3 tysięcy stowarzyszeń i ok. 650 fundacji. Z tych danych nie należy jednak wnioskować, że polski sektor pozarządowy w ciągu ostatniego roku „powiększył się” o taką właśnie liczbę organizacji – co roku bowiem pewna liczba organizacji kończy działalność (co zwykle nie znajduje odzwierciedlenia w rejestrze REGON). Co więcej, porównując dane z 2007 roku i lat wcześniejszych można stwierdzić, że liczba nowopowstałych organizacji maleje – między 2003 a 2005 rokiem średnio rocznie przybywało ok. 4 tysiące stowarzyszeń i ok. 900 fundacji.

JAKI JEST WIEK STATYSTYCZNEJ ORGANIZACJI?

· Na początku roku 2008, więcej niż co trzecia organizacja pozarządowa w Polsce liczyła sobie nie więcej niż 4 lata (powstała między 2003 a końcem 2007 roku).

· Co czwarta powstała w latach 1999-2002

· Co trzecia organizacja (37%) ma ponad 10 lat.

· 10% organizacji to takie, które istniały jeszcze przed 1989 rokiem.

CZYM ZAJMUJĄ SIĘ ORGANIZACJE?

Najwięcej jest w Polsce organizacji pozarządowych działających w obszarze „sportu, turystyki, rekreacji i hobby” (38,3% organizacji wskazuje ten obszar jako najważniejsze pole swoich działań). Inne obszary działań wskazywane najczęściej przez organizacje jako ich główne pola działań to: „kultura i sztuka” (12,7% organizacji), „edukacja i wychowanie” (12,8%) oraz „usługi socjalne i pomoc społeczna” (11,2%) i „ochrona zdrowia” (7,7%).

JAKI JEST TERYTORIALNY ZASIĘG DZIAŁAŃ ORGANIZACJI?

• 1 na 4 organizacje twierdzi, że prowadzi działania na terenie najbliższego sąsiedztwa.

• Prawie połowa organizacji (49,8%)deklaruje, że zasięg jej działań odpowiada obszarowi gminy/powiatu.

• Zasięg ogólnokrajowy deklaruje 33% organizacji. Tyle samo mówi o zasięgu na obszarze województwa, regionu.

CZY ORGANIZACJE ZRZESZAJĄ SIĘ W ZWIĄZKI I FEDERACJE?

· 27,5% organizacji należy do różnego rodzaju branżowych, regionalnych lub ogólnokrajowych federacji, porozumień i związków (o 6,5 punktu procentowego mniej niż w 2006 roku).

CZY ORGANIZACJE NALEŻĄ DO POROZUMIEŃ I SIECI MIĘDZYNARODOWYCH?

· 8% organizacji deklaruje przynależność do zagranicznych lub międzynarodowych porozumień (odsetek ten też się zmniejsza – w roku 2004 było to 11%, a w 2006 10%).

JAKA CZĘŚĆ ORGANIZACJI ZATRUDNIA PŁATNYCH PRACOWNIKÓW?

· W 2008 roku prawie 42% organizacji zadeklarowało, że w ostatnim roku zatrudniało (niezależnie od formy zatrudnienia) płatny personel.

· 27% stowarzyszeń i fundacji zatrudnia pracowników etatowych (co oznacza, że takich osób jest w organizacjach ok. 120 tys.).

ILE OSÓB JEST CZŁONKAMI ORGANIZACJI?

Na podstawie badaniana reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków łączną liczbę członków organizacji w Polsce w 2008 roku można szacować na ok. 4 mln.

JAKA CZĘŚĆ ORGANIZACJI WSPÓŁPRACUJE Z WOLONTARIUSZAMI?

W 2008 roku 44% organizacji zadeklarowało, że ich działania wspierają wolontariusze (nie będący członkami tych organizacji). W 2006 roku pomoc wolontariuszy uzyskiwało 40% organizacji – można więc założyć, że zahamowaniu uległ trend spadkowy obserwowany w poprzednich latach (w 2004 roku podobną deklarację złożyło 45% organizacji pozarządowych, w 2002 roku 47%).

JAKIE SĄ PRZYCHODY ORGANIZACJI?

Pogłębia się rozwarstwienie sektora. Mniej zamożne organizacje dysponują środkami podobnymi do tych z 2005 roku. Zamożniejsze znacznie większymi. W 2005 roku 5% najbogatszych organizacji dysponowało rocznymi przychodami przekraczającymi 700 tyś. zł, w 2007 było to już ponad 1,3 mln zł.

· Co piąta organizacja ma przychód nie przekraczający 1 tys. zł.

· Przychody 23% procent organizacji w roku 2007 nie przekroczyły 10 tysięcy zł.

· 35% organizacji miało przychód między 10 a 100 tys. zł.

· 16% organizacji miało przychód między 100 tys. a 1 mln zł

· Przychodem przekraczającym 1 mln zł dysponowało 5,7% organizacji.

CZY ORGANIZACJE KORZYSTAJĄ Z NOWYCH TECHNOLOGII?

· Z roku na rok coraz więcej organizacji korzysta z nowych technologii. 70% organizacji deklaruje, że w swojej pracy używa komputera lub komputerów (w 2006 roku było to 63%).

· Z Internetu (w siedzibie lub poza nią) korzysta ponad 87% organizacji, o 8 punktów procentowych więcej niż w 2006 roku i o 14 więcej niż w 2004. 45% organizacji korzysta z Internetu codziennie, kolejne 20% kilka razy w tygodniu, 10% organizacji wchodzi do sieci rzadziej niż kilka razy w miesiącu.

Z JAKIMI PARTNERAMI NAJCZĘŚCIEJ WSPÓŁPRACUJĄ ORGANIZACJE?

· Podobnie jak w poprzednich latach organizacje najczęściej utrzymują kontakty z przedstawicielami lokalnej społeczności, w której działają. Jednak robią to rzadziej niż dwa lata temu (ok. 71% organizacji deklaruje, że kontaktuje się z tym partnerem często lub co pewien czas, przy 85% w roku 2006).

· Wśród tych partnerów szczególne miejsce zajmuje samorząd lokalny na poziomie gminy lub powiatu – 63% organizacji kontaktuje się z nim często lub co pewien czas, zaś kolejne 20% sporadycznie.

· Instytucje użyteczności publicznej, takie jak szkoły, szpitale czy muzea, są także ważnym partnerem, z którym kontakty są niemal tak częste, jak z samorządem – 58% organizacji utrzymuje z nimi kontakty, z czego dla co trzeciej (34%) są one częste i regularne. Również w tym wypadku częstotliwość kontaktów osłabła w stosunku do 2006 roku, gdy kontakty z tym partnerem utrzymywało 77% organizacji.

· Co ciekawe, 50% organizacji deklaruje, że współpracuje z mediami lokalnymi – co trzecia kontaktuje się z nimi co pewien czas, zaś ok. 15% utrzymuje z nimi częste i regularne kontakty.

· Nieco rzadziej niż media lokalne pojawiają się wśród partnerów organizacji inne organizacje pozarządowe – 46% organizacji utrzymuje z nimi kontakt często lub co pewien czas. Chociaż wydawałoby się, że to najbardziej naturalny partner, ponad połowa organizacji w ogóle nie utrzymuje tego typu kontaktów lub są to kontakty sporadyczne.

CZEGO POTRZEBUJĄ ORGANIZACJE?

· Jeśli zadać organizacjom hipotetycznie pytanie, na co przeznaczyłyby dodatkowe, swobodne pieniądze, to okazuje się, że zdecydowanie najczęściej, tak jak w 2006 roku, na zakup sprzętu związanego z obszarem działania organizacji (42%).

· Trochę rzadziej organizacje chciałyby dodatkowe fundusze przeznaczyć na zakup sprzętu biurowego (28%), podniesienie kwalifikacji pracowników lub wolontariuszy (26%), powiększenie lub remont lokalu (24%), poszerzenie świadczonych usług (22%).

JAKIE SĄ NAJCZĘSTSZE PROBLEMY ORGANIZACJI?

· Zła sytuacja finansowa i trudności w zdobywaniu funduszy są najczęściej wskazywanym przez organizacje problemem, który odczuwają w codziennym funkcjonowaniu. Wskazuje go 61% organizacji, lecz znacząco mniej niż dwa lata temu (73%).

· Mniej więcej co druga organizacja jako najczęściej występujące problemy wskazuje: nadmiernie rozbudowaną biurokrację administracji publicznej (53%) skomplikowane formalności związane z dostępem do grantodawców, sponsorów, funduszy UE (52%) oraz brak osób gotowych do bezinteresownej pracy na rzecz organizacji (51%).

· W prawie co trzeciej organizacji (27%) jako ważny problem jest odczuwane znużenie liderów, „wypalenie” osób zaangażowanych w działania organizacji.

JAKIE NASTROJE PANUJĄ WŚRÓD ORGANIZACJI?

· Co druga organizacja ocenia ubiegły rok neutralnie – jako ani gorszy ani lepszy niż poprzednie. Wśród pozostałych w pewnej przewadze są optymiści. 26% organizacji sądzi, że ostatni rok był dla organizacji lepszy niż lata poprzednie (23% w roku 2006). 10% organizacji uważa, że warunki działania organizacji w ostatnim roku były gorsze niż w latach poprzednich (dwa lata temu uważało tak 16% organizacji, a w 2004 – 23%).

53% uważa, że kolejny rok będzie lepszy (dwa lata temu podobnego zdania było 45% respondentów). Optymistów jest ponad 10-krotnie więcej niż pesymistów – tylko 5% organizacji sądzi, że rok 2007 będzie gorszy niż poprzednie. Co trzecia organizacja nie spodziewa się po najbliższym roku ani poprawy ani pogorszenia.

ZOBACZ :

Pełny raport "Najważniejsze pytania - podstawowe fakty. Polski sektor pozarządowy 2008"

Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych w POlsce (2006)
 

Na koniec III kwartału 2006 roku w rejestrze REGON zarejestrowanych było:

• 55 016 stowarzyszeń
• 8 212 fundacji

Liczba nowopowstających organizacji pozostaje od lat stabilna. Co roku przybywa średnio nieco ponad 4 tysięcy stowarzyszeń i ok. 500 fundacji. Nie należy jednak z tego wniosko­wać, że polski sektor pozarządowy z roku na rok „powiększa się” o taką właśnie liczbę organizacji – co roku bowiem pewna liczba organizacji kończy działalność (co zwykle nie znajduje odzwierciedlenia w rejestrze REGON).

CZYM ZAJMUJĄ SIĘ ORGANIZACJE?

Najwięcej jest w Polsce organizacji pozarządowych działających w obszarze „sportu, turystyki, rekreacji i hobby” (39,2% organizacji wskazuje ten obszar jako najważniejsze pole swoich działań). Inne obszary działań wskazywane najczęściej przez organizacje jako ich główne pola działań to: „kultura i sztuka” (12,8% organizacji), „edukacja i wychowanie” (10,3% organizacji) oraz „usługi socjalne i pomoc społeczna” (9,9% organizacji) i „ochrona zdrowia” (8%).

ILE OSÓB PRACUJE W SEKTORZE POZARZĄDOWYM?

W sektorze pozarządowym w Polsce znajduje zatrudnienie ok. 120 tys. osób. W przeliczeniu na pełne etaty, daje to 65 tys. miejsc pracy.

Organizacje są głównym miejscem pracy dla ok. 75 – 80 tys. osób (bez względu na formę zatrudnienia).

JAKA CZĘŚĆ ORGANIZACJI ZATRUDNIA PŁATNYCH PRACOWNIKÓW?

W 2006 roku 26% organizacji zatrudnia (niezależnie od formy zatrudnienia) płatny personel, to o 7% mniej niż w 2004 roku. 19,4% stowarzyszeń i fundacji zatrudnia pracowników etatowych (co oznacza, że mniej więcej 65% osób pobierających wynagrodzenie z tytułu pracy w organizacjach jest zatrudnionych „na etat”).

ILE OSÓB JEST CZŁONKAMI ORGANIZACJI?

Na podstawie dwóch źródeł danych - badaniem organizacji pozarządowych i badania na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków łączną liczbę członków organizacji w Polsce w 2004 roku można szacować na ok. 7-7,5 mln.

Porównanie danych z badania zrealizowanego w 2006 roku, z tymi z roku 2004 pozwala stwierdzić zmniejszanie się bazy członkowskiej polskich stowarzyszeń w ciągu ostatnich 2 lat.

Połowa stowarzyszeń w 2006 roku miała nie więcej niż 36 członków (o 10 mniej niż w 2002 roku, a o 6 mniej niż w roku 2004).
Co czwarte stowarzyszenie zrzesza więcej niż 70 osób (w 2004 roku co czwarta organizacja miała więcej niż 90, a w 2002 więcej niż 100 członków).

JAKIE SĄ NAJCZĘSTSZE PROBLEMY ORGANIZACJI?

Zła sytuacja finansowa i trudności w zdobywaniu funduszy są najczęściej wskazywanym przez organizacje problemem, który odczuwają w codziennym funkcjonowaniu (mówi o nim 73% organizacji).

Drugim w kolejności najczęściej wskazywanym problemem okazuje się brak osób gotowych do bezinteresownej pracy na rzecz organizacji (deklaruje go 56% organizacji). W 2006 roku organizacje zostały dodatkowo zapytane o problem, który może wiązać się z odczuwalnym niedoborem „zasobów ludzkich” – co trzecia organizacja odczuwa problem znużenia liderów organizacji.

JAKIE NASTROJE PANUJĄ WŚRÓD ORGANIZACJI?

• 16,7% organizacji uważa, że warunki działania organizacji w ostatnim roku były gorsze niż w latach poprzednich (dwa lata temu uważało tak 23% organizacji).

• 23,5% organizacji sądzi, że ostatni rok był dla organizacji lepszy niż lata poprzednie.

• Ponad 45% uważa, że kolejny rok będzie lepszy (dwa lata temu podobnego zdania było 51% respondentów). Optymistów jest ponad 4-krotnie więcej niż pesymistów – tylko 10% organizacji sądzi, że rok 2007 będzie gorszy niż poprzednie.

(źródło: Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2006)

ZOBACZ:

Raport " Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych 2006", Stowarzyszenie Klon/Jawor 2006 (pdf)

Raport " Wolontariat, filantropia i 1% podatku 2006", Stowarzyszenie Klon/Jawor 2006 (pdf)

DEFINICJE - WIĘCEJ

2)

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE

Zgodnie z definicją zawartą w ‘Ustawie odziałalności pożytkupublicznym i o wolontariacie’ (2003) organizacjami pozarządowymi są niebędące jednostkami sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia z wyłączeniem m.in. partii politycznych, związków zawodowych i organizacji pracodawców, samorządów zawodowych, fundacji, których jednym fundatorem jest Skarb Państwa. Organizacje pozarządowe zwykle działają jako stowarzyszenia lub fundacje.

Stowarzyszenie – dobrowolne, samorządne, trwałe zrzeszenie o celach niezarobkowych (definicja wg Ustawy Prawo o stowarzyszeniach).