SPOŁECZEŃSTWO INFORMACYJNE
DEFINICJE
- Definicja Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej - więcej
- Definicja przyjęta przez eksperta Unii Europejskiej, Luca Soete w raporcie „Building the Information Society for All Us” - więcej
- Definicja K. Krzysztofka i M. Szczepańskiego - więcej
POWIĄZANE POJĘCIA
WYKLUCZENIE CYFROWE
- Definicja przyjęta w „Diagnozie Społecznej 2007” - więcej
- Definicja przyjęta w opracowaniu dr inż. Dariusza Boguckiego (Departament Informatyki Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej) „Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu beneficjentów instytucji rynków pracy i zabezpieczenia społecznego” - więcej
PODSTAWOWE DANE
1.
PROBLEM WYKLUCZENIA CYFROWEGO W POLSCE
Dane „Diagnozy Społecznej 2007” pokazują, że problem wykluczenia cyfrowego dotyczy także polskiego społeczeństwa. Generalnie rzecz biorąc, dostęp do Internetu wśród Polaków jest coraz większy. Według danych z „Diagnozy Społecznej 2007” komputer w domu ma 62% Polaków, a dostęp do Internetu jest w 39% gospodarstw domowych (co oznacza, że 44% Polaków ma dostęp do Internetu). Co ważne, coraz częściej posiadanie komputera wiąże się z dostępem do Internetu (w 2003 r. do sieci była podłączona połowa komputerów, w 2005 r. 57%, a w 2007 r. już 73%). W badaniach daje się także obserwować zjawisko „udomowienia” Internetu: coraz więcej osób korzysta z sieci w domu (41% w porównaniu z 23% w 2005 r.). Jeśli jednak dokładniej przyjrzeć się danym dotyczącym dostępu do Internetu, można zauważyć wyraźne różnice społeczne. Pokazuje to które grupy społeczne są bardziej narażone na bycie ofiarami wykluczenia cyfrowego. - więcej
2.
INTERNET SPRZYMIERZEŃCEM AKTYWNOŚCI SPOŁECZNEJ
Z badań amerykańskich naukowców przeprowadzonych wśród młodych Amerykanów pomiędzy 15 a 25 rokiem życia, wynika, że osoby, które codziennie korzystały z Internetu były bardziej zaangażowane obywatelsko niż te, które korzystały z sieci rzadziej. - więcej
3.
POLAK - OBYWATEL W SIECI
62% polskich internatów chciałoby głosować w wyborach i referendach przez sieć, aż 84% wolałoby także elektronicznie załatwiać sprawy urzędowe - wynika z badania przeprowadzonego przez Millward Brown SMG/KRC, podaje serwis Wirtualne Media. - więcej
4.
"DIAGNOZA SPOŁECZNA 2009": INTERNAUCI AKTYWNI SPOŁECZNIE
Wyniki "Diagnozy Społecznej 2009" pokazują zaskakujące różnice w aktywności społecznej jakie wyłaniają się między osobami korzystającymi z komputerów i Internetu a tymi, które z nowoczesnych technologii nie korzystają. - więcej
RAPORTY
1.
W memorandum w styczniu 2009 r. prezydent USA Barack Obama przedstawił swoją wizję rządów opartych na trzech elementach: przejrzystości, uczestnictwie obywateli i współpracy - wewnątrz rządu, między urzędnikami różnych departamentów, ale także rządu z otoczeniem: biznesem, organizacjami, obywatelami. Głos prezydenta w tej sprawie stał się punktem wyjścia dla publikacji “Transparency and Open Government” ["Przejrzystość i otwarty rząd"]. - więcej
2.
Odsetek obywateli, którzy korzystali z Internetu w ciągu ostatnich trzech miesięcy od badania wahał się od 91% w Danii do 41% w Rumunii. Średnia dla wszystkich 27 krajów UE to 68% używających Internetu dla prywatnego użytku w ciągu ostatnich 3 miesięcy, w tym 31% kilka razy dziennie. Jedna trzecia (32%) badanych obywateli UE nie miała dostępu do Internetu, w tym 14% nie korzystało nigdy z sieci. - Więcej
3.
Raport pokazuje, że telefony komórkowe, komunikatory internetowe, cyfrowe aparaty fotograficzne czy serwisy społecznościowe nie alienują, lecz przeciwnie – intensyfikują kontakty społeczne, w ogromnej części rozumiane jako spotkania nie ekran-w-ekran, lecz twarzą-w-twarz. Media uzupełniają kontakty i nasycają je nowymi znaczeniami, ale nie zastępują bycia razem. - Więcej
LINKI
- Serwis internetowy Komisji Europejskiej – Europejskie Społeczeństwo Informacyjne
- UNESCO Observatory of the Information Society
- www.castellswpolsce.pl - strona poświęcona pierwszej wizycie w Polsce Manuela Castellsa, najbardziej znanego współczesnego teoretyka i badacza społeczeństwa sieci, na stronie m.in link do artykułu Castellsa "Obywatel rodzi się w sieci" oraz raport na temat internetowej kampanii wyborczej do Parlamentu Europejskiego
- serwis Gazety Wyborczej E-wykluczeni
1.
DEFINICJA URZĘDU KOMITETU INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ
Społeczeństwo informacyjne to nowy typ społeczeństwa, który ukształtował się w krajach, w których rozwój nowoczesnych technologii teleinformatycznych osiągnął bardzo szybkie tempo.
Podstawowymi warunkami, które muszą być spełnione, aby społeczeństwo można było uznać za informacyjne, jest rozbudowana nowoczesna sieć telekomunikacyjna, która swoim zasięgiem obejmuje wszystkich obywateli oraz rozbudowane, dostępne dla wszystkich zasoby informacyjne. Społeczeństwo informacyjne nie tylko posiada rozwinięte środki przetwarzania informacji i komunikowania, lecz środki te są podstawą tworzenia dochodu narodowego i dostarczają źródła utrzymania większości społeczeństwa. Ważnym aspektem jest również kształcenie społeczeństwa w kierunku dalszego rozwoju, tak by wszyscy mogli w pełni wykorzystywać możliwości, jakie dają środki masowej komunikacji i informacji.
Kierunki rozwoju społeczeństwa informacyjnego:
- internet jako środek komunikacji obywatelskiej i informacji publicznej
- powszechny dostęp do informacji
- edukacja
Cechy społeczeństwa informacyjnego:
- wysoko rozwinięty sektor usług, przede wszystkim sektor usług nowoczesnych (bankowość, finanse, telekomunikacja, informatyka, badania i rozwój oraz zarządzanie)
- gospodarka oparta na wiedzy
- wysoki poziom skolaryzacji
- rosnące znaczenie specjalistów i naukowców w strukturze zawodowej
- ogromny rozmiar przepływów informacji
- postępujący proces decentralizacji państwa
- renesans społeczności lokalnej
źródło: www.ukie.gov.pl
DEFINICJA PRZYJĘTA PRZEZ EKSPERTA UE
Społeczeństwo informacyjne to społeczeństwo, które się właśnie kształtuje, gdzie technologie gromadzenia i transmisji informacji i danych są powszechnie dostępne po niskich kosztach. Powszechnemu użyciu informacji i danych towarzyszą organizacyjne, komercyjne, społeczne i prawne zmiany, które głęboko zmieniają życie, pracę i społeczeństwo jako takie.
DEFINICJE WYKLUCZENIA CYFROWEGO
DEFINICJA "DIAGNOZY SPOŁECZNEJ 2007"
Mianem wykluczenia cyfrowego (inaczej zwanego podziałem cyfrowym, ang. digital divide), socjologowie określają systematyczne różnice w dostępie i korzystaniu z komputerów i Internetu pomiędzy osobami o różnej płci, wieku, statusie społeczno-ekonomicznym (tj. wykształceniu, dochodach, zawodzie) lub mieszkającymi w różnych regionach.
DEFINICJA Z OPRACOWANIA „PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU BENEFICJENTÓW INSTYTUCJI RYNKÓW PRACY I ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO"
Wykluczenie cyfrowe to zjawisko o charakterze globalnym polegające na podziale społeczeństwa na osoby z dostępem do nowoczesnych form komunikacji (w tym Internetu) oraz bez dostępu do niego. Zjawisko dotyczy nie tylko dostępu, ale także umiejętności i zasobów niezbędnych do ich użycia. Wraz z przenoszeniem kolejnych sfer życia do cyberprzestrzeni osoby, które nie będą mogły (nie będą potrafiły) korzystać z nowych technologii, będą coraz bardziej upośledzone i wykluczone z życia społecznego. Można zaobserwować pogłębianie się różnic sytuacji życiowych osób korzystających z nowych technologii i nie korzystających. Istnieje ścisła korelacja między poziomem wykluczenia cyfrowego a niewielkim stopniem innowacyjności gospodarki (wnioski z "European Innovation Scoreboard 2007").
źródło: dr inż. Dariusz Bogucki (Departament Informatyki Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej) „Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu beneficjentów instytucji rynków pracy i zabezpieczenia społecznego”
WIĘCEJ DANYCH
PROBLEM WYKLUCZENIA CYFROWEGO W POLSCE
- Wiek
Osoby młodsze korzystają z Internetu o wiele częściej. Z Internetu korzysta 77% osób w wieku 16-24, 32% w grupie osób w wieku 45-59 i jedynie 14% w wieku 60-64 lata.
- Wykształcenie (z wykluczeniem osób uczących się)
- Status społeczno-zawodowy
- Wielkość miejsca zamieszkania
- Wysokość dochodów
- Tylko 7,5 % Polaków potrafi korzystać z podstawowych programów biurowych i z Internetu.
- Większe umiejętności mają osoby, młodsze, lepiej wykształcone, uczące się lub pracujące, mieszkające w większym miejscowościach.
- 16% dorosłych Polaków ma w domu komputer jednak z niego nie korzysta, a prawie 11% ma dostęp do Internetu i z niego nie korzysta (brak motywacji, umiejętności, przekonania, że to może czemuś służyć).
- 61% pracowników sektora publicznego i 60% przedsiębiorców używa Internetu do pracy, natomiast 50% rolników i 42% bezrobotnych korzysta z Internetu przede wszystkim dla rozrywki. Do pracy Internetu używa 47% mieszkańców największych miast i tylko 24% mieszkańców wsi.
INTERNET SPRZYMIERZEŃCEM AKTYWNOŚCI SPOŁECZNEJ
Potwierdzają to obserwacje amerykańskich badaczy. Aktywność obywatelska wśród młodych Amerykanów wzrasta. Według danych Higher Education Research Institute na Uniwersytecie Kalifornijskim (UCLA) wzrasta liczba studentów I roku college’u, którzy działają jako wolontariusze: według danych z 2007 r. 83,3% spośród nich działało jako wolontariusze w ostatnim roku. W 1989 r. było ich 66%. W niektórych szkołach amerykańskich aktywność społeczna uczniów jest obowiązkowym warunkiem jej ukończenia, jednak 70% spośród osób, które deklarowały w tym badaniu działalność wolontariacką nie było do tego zmuszonych.
Według badaczy amerykańskich, Internet ułatwia zaangażowanie społeczne. Z badań przeprowadzonych w 2006 r. przez University of Maryland's Center for Information and Research on Civic Learning and Engagement (CIRCLE) na grupie młodych Amerykanów pomiędzy 15 a 25 rokiem życia, wynika, że osoby, które codziennie korzystały z Internetu były bardziej zaangażowane obywatelsko niż te, które korzystały z sieci rzadziej. Aktywność społeczna studentów amerykańskich mniej dziś opiera się na protestach ulicznych, bardziej wykorzystuje lobbing i wolontariat. To Internet przyczynił się do wytworzenia tego nowego wzoru zaangażowania.
POLAK - OBYWATEL W SIECI
62% polskich internatów chciałoby głosować w wyborach i referendach przez sieć, aż 84% wolałoby także elektronicznie załatwiać sprawy urzędowe - wynika z badania przeprowadzonego przez Millward Brown SMG/KRC, podaje serwis Wirtualne Media.
Źródło: serwis Wirtualne Media
"DIAGNOZA SPOŁECZNA 2009": INTERNAUCI AKTYWNI SPOŁECZNIE
"Diagnozy Społecznej 2009" pokazują zaskakujące różnice w aktywności społecznej jakie wyłaniają się między osobami korzystającymi z komputerów i Internetu a tymi, które z nowoczesnych technologii nie korzystają.
Osoby korzystające z komputera i Internetu wyraźnie częściej angażują się na rzecz aktywności lokalnej (19,1% w porównaniu z 11,8% spośród tych, którzy nie korzystają), częściej biorą udział w różnych zebraniach publicznych i są na nich aktywni, a także wykazują wyraźnie większe zaufanie do ludzi (16% w stosunku do 11% pośród osób, które nie korzystają z Internetu). Osoby korzystające z komputerów i Internetu częściej są członkami organizacji i stowarzyszeń, należą do większej liczby organizacji i pełnią w nich jakieś funkcje.
Korzystanie z komputera i Internetu różnicuje także wiele aspektów życia codziennego: począwszy od liczby przyjaciół (internauci mają ich więcej niż osoby niekorzystające z Internetu), poprzez poczucie zadowolenia z życia (internauci są bardziej zadowoleni), po sposoby reagowania na życiowe kłopoty (internauci częściej sięgają po pomoc i radę innych, częściej mobilizują się do walki z problemami, rzadziej też sięgają po alkohol i środki uspokajające).
Diagnoza Społeczna jest badaniem w zamierzeniu panelowym – w odstępach kilkuletnich wraca się do tych samych gospodarstw, jednocześnie z każdym razem dodając reprezentatywną ogólnopolską grupę gospodarstw. Po raz pierwszy Diagnozę przeprowadzano w 2000 r., następną 3 lata później, potem w odstępach 2-letnich. Edycja 2009 r. objęła ponad 12 tys gospodarstw domowych (w tym 3699 z poprzedniej edycji) oraz ponad 26 tys indywidualnych respondentów (w tym 7620 z poprzedniej edycji). Badanie przeprowadzają ankieterzy GUS-u za każdym razem w marcu/kwietniu (by wytrącić efekt sezonowości). Autorami Diagnozy Społecznej są specjaliści różnych dziedzin (socjologowie, psychologowie, demografowie, ekonomiści, statystycy, specjalista do ubezpieczeń, ekonomiki zdrowia) tworzący Radę Monitoringu Społecznego, którzy dodatkowo zapraszają zespół ekspertów. Dzięki temu Diagnoza Społeczna jest badaniem interdyscyplinarnym – obejmuje wszystkie aspekty życia badanych, zarówno ekonomiczne, jak i pozaekonomiczne (edukację, sytuację na rynku pracy, dobrostan psychiczny i fizyczny, uczestnictwo w kulturze, aktywność społeczną, korzystanie z nowoczesnych technologii i inne). Pozwala też śledzić zmiany, które zaszły w ostatnich latach.
RAPORTY
"TRANSPARENCY AND OPEN GOVERNMENT"
W memorandum w styczniu 2009 r. prezydent USA Barack Obama przedstawił swoją wizję rządów opartych na trzech elementach: przejrzystości, uczestnictwie obywateli i współpracy - wewnątrz rządu, między urzędnikami różnych departamentów, ale także rządu z otoczeniem: biznesem, organizacjami, obywatelami. Głos prezydenta w tej sprawie stał się punktem wyjścia dla publikacji “Transparency and Open Government” [Transparentności i otwarty rząd].
Publikacja jest bardzo ciekawym zbiorem kilkunastu prac naukowców, członków organizacji pozarządowych i pracowników przedsiębiorstw, którzy prezentują szerokie spektrum idei, przykładów dobrych praktyk i opinii dotyczących kwestii otwartości i transparentności rządu. W systemach demokratycznych od dawna obecne są postulaty otwartego i transparentnego rządu. Jednak dziś - dzięki użyciu nowoczesnych technologii i Internetu - mają większe niż kiedykolwiek szanse na realizację. Internet daje opinii publicznej narzędzie kontroli nad różnymi poziomami władzy. Rządzącym daje możliwość dzielenia się z opinią publiczną aktualnymi informacjami o swoim działaniu, a obywatelom pozwala na realne uczestnictwo w procesach decyzyjnych.
Zastosowanie nowoczesnych narzędzi wymusi zmianę kulturową - od kultury, w której wszelkie dane i informacje dotyczące władzy były wykorzystywane przez rządzących na ich własny, wewnętrzny użytek do takiej, w której dane wykorzystuje się jak najszerzej, aby opinia publiczna mogła z nich skorzystać.
ZOBACZ PEŁNY RAPORT
"INFORMATION SOCIETY AS SEEN BY EU CITIZENS"
Jak wynika z badania Eurobarometr (nr 241) "Information society as seen by EU citizens" ("Społeczeństwo informacyjne oczami obywateli EU") dwie trzecie ankietowanych obywateli Unii Europejskiej korzystało z Internetu (w celach prywatnych) co najmniej kilka razy w ciągu ostatnich trzech miesięcy od badania. Połowa pytanych korzystała z Internetu regularnie. 21% korzystało z sieci raz dziennie, 31% kilka razy dziennie. Odsetek obywateli, którzy korzystali z Internetu w ciągu ostatnich trzech miesięcy od badania (od „rzadziej niż raz na miesiąc” po „kilka razy dziennie”) wahał się od 91% w Danii do 41% w Rumunii. Ponad 80% badanych korzystało z Internetu w Szwecji, Holandii, Luksemburgu, Finlandii i Wielkiej Brytanii. Najmniej internautówbyło w Rumunii (zaledwie 41%) i Bułgarii (49%). Średnia dla wszystkich 27 krajów UE to 68% używających Internetu dla prywatnego użytku w ciągu ostatnich 3 miesięcy (w jakiejkolwiek częstotliwości), w tym 31% kilka razy dziennie. Polska jest nieco powyżej tej średniej: odpowiednio 69% i 37%.
Większość obywateli UE korzystających z Internetu (86%) zgadzała się z opinią, że Internet pomaga im być lepiej poinformowanymi, 72% mówi, że ma dzięki niemu więcej możliwości nauki, 56% uważa, że Internet poprawił ich relacje z rodziną i przyjaciółmi, a 43%, że dał możliwości poznawania nowych ludzi.
ZOBACZ PEŁNY RAPORT:
"MŁODZI I MEDIA"
ZOBACZ PEŁNY RAPORT:
WIĘCEJ O RAPORCIE NA WWW.WYBORCZA.PL