FILANTROPIA
definicja
Filantropia (pochodzi od greckiego słowa philantropia co oznaczało dobroczynność, życzliwość; philantropos – kochający ludzi) – działalność osób bądź instytucji, polegająca na bezinteresownym udzielaniu pomocy finansowej lub materialnej potrzebującym. Bywa używana wymiennie z określeniami dobroczynność i działalność charytatywna.
ważne wskaźniki/podstawowe dane
1) Ile jest filantropów?
W 2010 roku 54% Polaków wsparło materialnie organizacje społeczne – jednak większość z nich datek przekazało tylko raz do roku (podczas finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy).
2) Jakie organizacje wspierają darczyńcy?
Najczęsciej Polacy przekazuja datki na rzecz Wielkiej Orkiestry Światecznej Pomocy, inne organizacje w 2010 roku wsparło jednak 23% z nich. Przede wszystkim są to organizacje pomagające ofiarom klęsk żywiołowych oraz działające w obszarze pomocy humanitarnej - w 2010 roku wsparło je 11% Polaków (wzrost z 6% w 2009 roku, co niewątpliwie jest związane ze styczniowym trzęsieniem ziemi na Haiti oraz powodzią w Polsce). więcej
3) Jakie kwoty przekazują darczyńcy?
Polacy najczęściej przekazują małe kwoty – ponad połowa darczyńców wsparła organizacje kwotą nie większą niż 50 zł. Datki co czwartego filantropa (26%) oscylowały między 50 a 200 zł. W 2008 roku sumy powyżej 200 zł przekazało 8,3% darczyńców (2,3% wszystkich Polaków).
4) Kim są darczyńcy?
Podobnie jak w przypadku wolontariatu, tendencja do finansowego wspierania orgazniacji powiązana jest z szeregiem cech demograficznych, zwłaszcza wykształceniem. więcej
5) Jak często przekazujemy 1% podatku?
Nie jest to filantropia, warto jednak przyjrzeć się również danym na temat korzystania z mechanizmu przekazywania 1% podatku organizacjom pożytku publicznego, który cieszy się wśród Polaków z roku na rok coraz większą popularnością. Więcej
Podstawowe dane - więcej
2)
Inne stosunkowo często wspierane organizacje to te zajmujące się pomocą charytatywną dla osób najuboższych i bezdomnych (wspierane przez 8% Polaków); ekologią, ochroną środowiska, opieką nad zwierzętami (3%, więcej niż w zeszłym roku); a także organizacje i ruchy religijne, wspólnoty parafialne, misje (3%).
W 2010 roku dary pieniężne lub rzeczowe przekazało organizacjom dwie trzecie Polaków, którzy ukończyli studia wyższe i tylko 39% wśród osób z wykształceniem podstawowym. Jeszcze większe zróżnicowanie widać po wyłączeniu z analiz jednorazowego wsparcia dla Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy: inne organizacje wspierało 36% osób z wyższym wykstzałceniem i zaledwie 16%-18% z wykształceniem podstawowym i zawodowym.
Na chęć wspierania organizacji wpływa też miejsce zamieszkania – filantropami częściej są osoby z miast (59%) niż mieszkańcy wsi (47%), jednak różnica ta wynika z udziału w Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy, budzącej większe zainteresowanie w miastach. Widoczne jest też nieco częstsze wsparcie organizacji ze strony kobiet (58%) niż mężczyzn (51%). Co ciekawe, nie widać jednoznacznego wpływu dochodów na filantropię – osoby dobrze sytuowane wcale nie wspierają organizacji częściej, niż mniej zamożne.
Wyraźny jest natomiast związek między wspieraniem inicjatyw społecznych a opiniami dotyczącymi relacji społecznych i celowości współdziałania. Wśród osób przekonanych, że zwykli obywatele, działając wspólnie z innymi mogą pomóc potrzebującym lub rozwiązać problemy swojego środowiska, osiedla, wsi lub miasta aż 61% wspiera materialnie organizacje, podczas gdy wśród osób nieutożasmiających się z tą opinią – zaledwie 41%. Podobnie wśród przekonanych, że Polacy potrafią porozumiewać się między sobą pomimo różnic jakie ich dzielą znajdujemy 60% filantropów, a wśród pozostałych osób – tylko 48%. Na skłonnośc do wspierania działań organizacji wpływa też – co nie dziwi – opinia o samych organizacjach. Wśród osób przekonanych, że organizacje społeczne na ogół skuteczniej dostarczają pomocy potrzebującym niż instytucje państwowe aż 64% przekazuje organizacjom wsparcie materialne; wśród ośób niepodpisujących się pod tym twierdzeniem – tylko 42%.
Widzimy więc podobne zależności do tych opisanych w rozdziale dotyczącym wolontariatu. Można postawić tezę, że zarówno wolontariat, jak i filantropia są przejawami ogólniejszej postawy zaangażowania społecznego, przy czym wolontariat oznacza większe natężenie tej postawy. Dane z badania pokazuję, że 88% wolontariuszy jest jednocześnie filantropami (jeśli zdefiniujemy filantropię jako finansowe lub rzeczowe wspieranie inicjatyw społecznych), ale tylko 26% filantropów jest wolontariuszami. Wśród osób, które nie wspierają finansowo działań społecznych niemal nie ma wolontariuszy (jest ich zaledwie 4%).
Dane Ministerstwa Finansów pokazują, że w 2010 roku 1% na rzecz OPP przekazało ponad 8 mln 600 tys. osób,czyli co trzeci uprawniony do tego podatnik. Jest to o blisko jedną piątą więcej niż rok wcześniej i ponad 100 razy (!) więcej niż w pierwszym roku obowiązywania ustawy. Największy wzrost liczby osób korzystających z mechanizmu 1% zanotowano w 2008 roku, kiedy w związku ze zmianą przepisów obowiązek przekazywania pieniędzy wybranym przez podatników organizacjom pożytku publicznego przejęły urzędy skarbowe.
Zainteresowanie mechanizmem 1% jest wyraźnie związane z wykształceniem, statusem zawodowym i zamożnością, jak również z poglądami dotyczącymi współdziałania i funkcjonowania organizacji pozarządowych. Jeden procent swojego podatku przekazała organizacjom blisko połowa osób z wyższym wykształceniem i zaledwie co dziesiąta osoba z wykształceniem podstawowym. Niewielkie zainteresowanie widać też wśród emerytów – 1% dla OPP przekazał tylko co piąty. Trzeba jednak pamiętać, że skorzystanie z tego mechanizmu wymaga od emerytów osobistego złożenia zeznania podatkowego, podczas gdy standardowo zeznanie podatkowe wypełnia za nich ZUS.
Co ciekawe, chęć przekazywania procenta podatku na rzecz OPP wyraźnie zależy też od zamożności, pomimo iż podatnik przekazuje pieniądze, które i tak oddałby fiskusowi. Wśród osób deklarujących, że z trudem starcza im na codzienne potrzeby, 1% swojego podatku przekazuje mniej niż jedna piąta płatników; z kolei wśród osób, którym starcza na wszystkie wydatki, nawet te większe, przekazywanie 1% deklaruje blisko połowa badanych. Być może dopiero większa kwota „jednego procenta” przekonuje Polaków, że warto przekazać ją na wybraną przez siebie OPP.
Podobnie jak w przypadku wolontariatu czy wsparcia materialnego dla organizacji obserwujemy też duże znaczenie poglądów podatników: osoby uważające, że organizacje rozwiązują ważne problemy i że są przy tym skuteczniejsze niż instytucje państwowe, decydują się na przekazanie 1% OPP prawie dwa razy częściej niż osoby nie zgadzające się z tymi stwierdzeniami. Wyraźny pozytywny wpływ ma też zaufanie do innych i wiara w celowość współdziałania.
linki
1) Strona Polskiego Stowarzyszenia Fundraisingu
2) "The Chronicle of Philanthropy". Aktualności o filantropii, fundraisingu i III sektorze w USA.