wolontariat

Podstawowe dane

1) Ilu jest wolontariuszy?

W 2010 roku co szósty Polak (16%) bezinteresownie i dobrowolnie poświęcił swój czas lub pracę na rzecz jakichś organizacji lub grup. więcej

2) Kim są wolontariusze?

Kluczowe cechy różnicujące zainteresowanie wolontariatem to wykształcenie, status zawodowy i wiek. wiecej

3) Dlaczego wolontariusze się angazują?

Co skłania ludzi do pracy wolontariackiej? Najczęściej deklarują, że po prostu sprawia im to przyjemność, że ich to interesuje. Kolejna ważna (choć wymieniana już rzadziej) motywacja to poczucie wzajemności i zatroskanie o własną przyszłość: co trzeci badany podpisuje się pod zdaniem „jeśli ja pomogę innym, to inni pomogą mnie”. wiecej

4) Dlaczego duża część Polaków pozostaje bierna?

84% Polaków nie angażowało się w 2010 roku w żadne działania organizacji społecznych. Najczęściej (43%) tłumaczą to brakiem czasu. więcej

linki

Strony internetowe poświęcone wolontariatowi na świecie - więcej

Podstawowe dane -więcj

1)

Na tle Europy Polacy stosunkowo mało angażują się społecznie. Jednak wyniki badań z kolejnych kilku lat napawają pewnym optymizmem –  obserwujemy lekki wzrost odsetka Polaków angażujących się wolontarystycznie:  o 3 punkty procentowe względem 2009 roku i o 5 punktów w porównaniu z 2008 rokiem. W latach wcześniejszych (2003-2006) odsetek wolontariuszy był jednak znacznie wyższy – być może więc po wyraźnym obniżeniu aktywności obywatelskiej Polaków kilka lat temu, teraz powoli jest ona odbudowywana.

Owe 16% Polaków poświęcających swój czas lub pracę organizacjom w 2010 roku nie oznacza jednak, że wszystkie te osoby regularnie uczestniczyły w działaniach społecznych – często jest to zaangażowanie krótkotrwałe czy wręcz jednorazowe: zaledwie co dwudziesty wolontariusz pracował społecznie ponad 150 godzin rocznie (co – w przypadku regularnego zaangażowania – odpowiadałoby około 3 godzinom tygodniowo), a ponad połowa pracowała mniej niż 15 godzin w skali całego roku. Nie umniejsza to jednak w żadnym stopniu zaangażowania tych osób – zwłaszcza przy obecnym poziomie zainteresowania wolontariatem w Polsce, każda forma aktywności jest warta zauważenia.

2)

W 2010 roku społecznie pracowała ponad jedna czwarta Polaków z wyższym wykształceniem i zaledwie jedna siódma osób o wykształceniu średnim i niższym. Kluczowa rola wykształcenia jest niezmienna od wielu lat i można ją traktować jako ważną cechę opisującą zaangażowanie społeczne. Warto podkreślić, że nie jest to prawidłowość wyłącznie polska – duże znacznie wykształcenia dla zainteresowania praca wolontariacką pokazuje też najnowsze badanie Eurobarometru.

Nie tylko poziom wykształcenia ma znaczenie – niezwykle ważny okazuje się sam fakt uczenia się w szkole lub na uczelni w danym momencie. Ponadprzeciętna aktywność widoczna jest wśród oraz uczniów i studentów (29%) – i to też jest trwała cecha polskiego zaangażowania z wolontariat. Zapewne niebagatelne znaczenie mają inicjatywy promujące wolontariat w tej grupie – takie jak Szkolne Kluby Wolontariatu (czy Wolontariusza), czy rozmaite programy wolontariackie przeznaczone dla studentów. Warto też pamiętać, że choć grupa ta dysponuje niewielkimi środkami finansowymi,  jednak – w przeciwieństwie do innych – dysponuje czasem, który może przeznaczyć na cele społeczne. A to właśnie brak czasu – jak zobaczymy później – często wskazywany jest przez Polaków jako wytłumaczenie braku zaangażowania.

Obok wykształcenia – tego już zdobytego i tego właśnie zdobywanego – drugą ważną cechą wpływającą na zainteresowanie wolontariatem jest wiek: w grupie osób najmłodszych, do 25. roku życia 22% deklaruje bezinteresowne poświęcanie czasu lub pracy na rzecz organizacji, wśród osób w wieku 26-55 lat – kilkanaście procent, natomiast wśród starszych – zaledwie 10%. Patrząc na status zawodowy badanych widzimy, że najniższy odsetek wolontariuszy jest wśród emerytów i rencistów – zaledwie 7%.

3)

Warto odnotować pewne różnice między wolontariuszami i wolontariuszkami: kobiety częściej niż mężczyźni podkreślają, że wolontariat daje możliwość bycia między ludźmi, nawiązania kontaktów i pożytecznego spędzenia czasu. Częściej też przyznają, że pomagają, bo po prostu nie umieją odmawiać; taki „brak asertywności” w kwestii wolontariatu charakteryzuje też (niezależnie od płci) osoby w wieku 26-45 lat.

4)

Pamiętajmy jednak, że połowa osób pracujących społecznie przeznacza na te działania maksymalnie kilkanaście godzin w skali roku – a tyle czasu wygospodaruje najbardziej nawet zajęta osoba. Wydaje się więc, że to nie w czasie, lecz w nastawieniu leży problem; w tym kontekście bardziej wiarygodnie brzmią kolejne najczęściej artykułowane argumenty: nie interesuję się tym, nigdy o tym nie myślałem(am) (wskazywane przez 32% badanych) oraz nikt mnie o to nie prosił (15%).

Z kolei wymieniane na czwartym miejscu uzasadnienie braku zaangażowania koniecznością zatroszczenia się przede wszystkim o siebie i rodzinę (wskazywane przez 13% badanych) współgra z wyrażanym przez trzy czwarte grupy „nie-wolontariuszy” przekonaniem, że „w razie problemów mogę liczyć tylko na siebie i swoich najbliższych”. Dopełniając obrazu przyczyn leżących u podstaw braku aktywności społecznej w Polsce, przypomnieć też trzeba opisywane kilka stron wcześniej niskie zaufanie do ludzi i małą wiarę w skuteczność wspólnych działań. Niski poziom kapitału społecznego wyrażający się w niewielkim zaufaniu i małej aktywności społecznej od lat jest poważnym problemem w Polsce.

Do tego dochodzi jeszcze brak zaufania do organizacji społecznych w Polsce. Przypomnijmy, że tylko niewiele ponad jedna trzecia Polaków uważa, że organizacje rozwiązują ważne problemy społeczne w ich okolicy, a połowa jest przekonana, że często dochodzi w nich do nadużyć i prywaty.

ZOBACZ:

"Zaangażowanie społeczne Polaków w 2010 roku. Wolontariat, filantropia, członkostwo" Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2011, plik pdf.

"Wolontariat, filantropia i 1% - raport z badań 2007, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2008, plik pdf.

Voluntary Sector Working Papers, Centre for Civic Society, London School of Economics

"Diagnoza Społeczna 2009" raport Rady Monitoringu Społecznego

Linki - wolontariat na świecie